Class 11 Education Unit 4 (ii) Bodo Medium| सोलोंथाइ गोसो बिगियान आरो बेनि गोनांथि

फरा आयदानि सोंनायनि फिननाय

1.गोलाव सोंथिनि फिननाय:
i) सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना मा? बेयो माबोरै सरासनस्रा गोसो बिगियानजों सोमोन्दो दं।

फिननाय: सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना जाबाय सरासनस्रा गोसो बिगियाननि दालाइसा गोसो बिगियान। बेयो सरासनस्रा गोसो बिगियाननि संदान्ना दिहुनजानाय सानस्त्रि, सानथौ आरो खान्थिफोरखौ सोलोंथाइनि फोधाराव नुजानाय जेंना-जेंसिफोरखौ बोत्रांनायाव बाहायो। बेयो सरासनस्त्रायै फोरोंनाय सोलोंनाय आबहावायाव सोलोंसाफोरनि दिन्थिनाय आखुथाइफोरनि | सोमोन्दै सावरायो । बे बिगियाना फरायसाफोरनि बायदि रोखोमनि मेलेमारि आरो गोसो-आबेगारि थासारिफोरा माबादि फोरों-सोलों बिखान्थिय़ाव गोहोम खोखलैयो बेनि बागै नोजोर होयो । सरासनस्रा गोसो बिगियान आरो सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि गेजेराव थानाय फरागथिफोरखौ गाहायाव सावरायनाय जाबाय।

  1. सरसनस्रा गोसोबिगियाननि बिजिरनाय सोरगिदिङा सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननिख्रुइ गुवार आरो गोथौसिन। मोन्नैबो बिगियाना मानसिनि आखुथाइफोरखौ देहेन खालामो । गोसो बिगियाना सरासनस्रायै सुबुंमाहारिनि मिथिंगायारि आखुथाइफोरखौल’ नोजोर होयो गुबुन फारसे सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना फरायसाफोरनि सोलोंथाइयारि लोबबा थानाय आखुथाइफोरखौ नोजोर होयो।
  2. सरासनस्रा गोसो बिगियाना थारैनो सानथौआरि आखुथाइल’ दं आरो सुबुं माहारिनि मिथिंगायारि आखुथाइफोरखौ लाना दानाय गुबै खान्थि (Principle and laws) फोरनि बागै सावरायो। नाथाय सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना मोनसे बाहायारि गोसो बिगियान (Applied Psychology) महरै सोलोंथाइयारि फोथाराव मोगा- मागि जानाय जेंनाफोरखौ बोस्रांनो सरासनस्रा गोसो बिगियाननि खान्थि आरो बोसोनफोरखौ बाहायो ।
  3. सरासनस्रा गोसोबिगियाना मोनसे गोजाम फरायसंनाय दालाइ आयदा। नाथाय सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना जाबाय रुजुथावयै गोदानै साजायजानाय आब्रुथिगोनां फरायसंनाय ।
  4. सरासनस्रा गोसो बिगियाना मानसिनि गोसो-मेलेमारि जेंना आरो बेफोरनि फाहामथाइनि सोमोन्दै सावरायो । सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना फिथाइगोनां सोलोंथाइयारि आबहावा दानो फरायसा आरो फोरोंगिरिफोरखौ गोसो-मेलेमारि जेंनानिफ्राय उदां खालामनो जेब्लाबो नाजायो ।
ii) सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि मोनसे गोनां बुंफुरलु हो? सोलोंथाइयाव गोसो बिगियाननि गोनांथिखौ बिजिर।

फिननाय: सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि बुंफुरलु – (Skinner) नि बादिब्ला ‘सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना सरासनस्रा गोसो बिगियाननि दालाइसा जाय फोरोंनाय आरो सोलोंनायखौ बिजिरो।”

गोजौनि बुंफुरलु बादिब्ला सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना जाबाय सोलोंथाइयारि आबहायाव नुजानाय फरायसा आरो फोरोंगिरिफोरनि जेंनाखौ बोस्रांनो सरासनस्रा गोसो बिगियाननि खान्थि आरो बोसोनफोरखौ बाहायनाय।

सोलोंथाइयारि फोथाराव गोसो बिगियाननि गोनांथिफोरखौ गाहायाव सावरायनाय जाबाय।

  1. गावारि फारागथि (Individual difference ) : गोसो बिगियाना साफ्रोमबो सोलोंसाफोरनि गावारि फारागथिखौ दिन्थिना होयो जायनि हेफाजाबजों फिथाइगोनां सोलोंथाइयारि आबहावा दानो फोरोंगिरिया थोजासे मदद मोनो।
  2. सोलोंनायनि रोखोम (Types of Learning ) : जों गुबुन गुबुन रोखोमै सोलोडो। बेनिखायनो गोसो बिगियाना बिजिरना दिहुन्नाय बायदि रोखोमनि सोलोंनायनि रोखोमफोरखौ फोरोंगिया मिथिना लानांगौ।
  3. गियान एबा सोलोनि आखु आरो जखा सुनाय (Nature and Measurement of Intelligence) : गोसो बिगियाननि सोलोंथाइयारि फोथाराव होनाय मोनसे बिहोमाया जाबाय सोलोंसाफोरनि गियान एबा सोलोनि आखुथाइफोरखौ बुजिमोन्नाय आरो बेफोरखौ थि जखाजों सुनायनि सानगुदि दिन्थिनाय।
  4. गोसोहोनाय, गोसोखांनाय, बावगारनाय, गोसो जानाय (Attention, Memory, Forgetting Interest) : सासे जाफुंसार फोरोंगिरिनि थाखै गोजौआव रायखांनाय मानसिनि आखुथाइफोरखौ मिथिना लानाया जोबोद गोनां। जायखौ गोसो बिगियाननि सोलोंथाइयाव होनाय एंगारनो हायो बिहोमा होन्ना बुंनो हागौ।
    5.थाखो खथायाव फोरोंनाय ( Classroom teaching): थाखो खथाखौ सिरिबाङै लाखिना जाफुंसार आरो फिथाय गोनां फोरों-सोलों आबहावा दानो गोसो बिगियाना थोजासे बोसोन आरो सुबुरुन होदों।
  5. फोलेरफारि आरो आबहावा (Heredity and Environment) : गथ ‘फोरनि देरनाय लावनाय आरो जौगानायाव फोलेरफारि आरो बायजोआरि आबहावाया जर ‘खायै बाहागो लायो। जाय सासे फोरोंगिरिनि थाखाय गोनांथार आयदा।
iii) सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि सोरगिदिं फरायसंनायखौ (Areas of study) सावराय।

फिननाय: सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना मोनसे गुवार आयदा। बेयो मोन्नै फरायसं आयदाजों दाजानाय, सोलोंथाइ आरो गोसो बिगियान। बेनिखायनो बेनि सोरगिदिं फरायसंनायाबो गुवार आरो गोथौ । बबेबा आयदानि सोरगिदिडा जाबाय बै आयदाया गोसारना थानाय जाथावगौ सिमा एबा गोजान नुस हरनाय बिथिं।

सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि सोरगिदिं एबा गोजान नुस’हरनाय बिथिंफोरा जाबाय –

  1. सोलोंसा (The learner ) : सोलोंथाइ बिखान्थियाव सोलोंसाफोरानो गुदि मिरु। साफ्रोमबो सोलोंसाफोरा गावबा गाव आंगो गुनफोर आरो गेवलांसारनो हाथाव हारोंथि थायो। सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना सोलोंसाफोरनि बेफोरबादि आखुथाइफोरखौ फोरोंगिरिफोरनि मेगनाव खोख्लैना होयो।
  2. गावारि फारागाथि (Individual difference ) : साफ्रोमबो गथ’फोरा गुबुन गुबुन फोलेरारि गुनफोरखौ लानानै जोनोम जायो। बेफोर जाबाय देहायारि आरो गोसो-मेलेमारि रोंगौथिफोर । बेनिखायनो सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना सोलों साफोरनि फारागथिफोरखौ नोजोर होनानै बिसोरनि गोसो हासथायनायफोरखौ सुफुंनायनि फारि दानायाव हेफाजाब खालामो।
  3. आबहावानि बिफाव (Role of Environment) : सोलोंथाइया मोनथाम मिरुयारि खान्थि दं। जैरै- फोरोंगिरि, फरायसा आरो आबहावा। बायदि रोखोमनि आबहावा जैरै- न’, थाखो खथा आरो समाजारि आबहावा। सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना फरायसा आरो फोरोंगिरिफोरनो आबहावानि गोहोम खोख्लैनायनि सोमोन्दै गियान होयो।
  4. जौगानाय आखुथाइफोर (Developmental Characte- ristics) : सुबुं माहारिनि जौगानायखौ गाहाइयै मोनत्रै बाहागोआव बोखावनाय जादों- गोरलैसा, गथ’सा, जौमोन बैसो आरो बैसो जानाय । सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना बैसोनि बे आखुथाइफोरखौ गुवारै बिजिरना सोलोंथाइयाव बेफोरनि बिफावखौ फोरोंगिरिफोरनो मिथि होयो।
  5. थियारि नङै गोसोखौ बिजिरनाय (To Study the Unconscious Mind ) : गोसोखौ मोनथाम बाहागोआव रान्नाय जादों। जेरै थियारि, आद्रा थियारि आरो थियारि नडै । गोबां बिजिरगिरिफोरा बुंनाय बादिब्ला सोलोंसाफोरनि सानथ्रहायै आखुथाइफोरा मानसिनि थियारि न गोसोनिफ्राय उजियो । बेनिखायनो सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना बे आयदाखौ गावनि नुस’हरनाय फारियाव सोसना लादों।
  6. फोरोंनाय- सोलोंनायनि आदबफोर (Methods of Teaching/Learning ) : सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना माखासे साबजाथाव फोरोंनाय- सोलोंनायनि आदबफोरखौ माब्ला आरो माबायदि बाहायनांगौ बेफोरनि गियानखौ होयो।
  7. सुनाय आरो सुमोनथाइ (Measurement and Evaluation ) : बिगियानारि आदब खायदाजों गथ ‘फोरनि मेलेम गोहो आरो फरायसा जिउनि रोंगौथिफोरखौ थि सानगुदियाव जखा सुना दिन्थिना होनाया सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि मोनसे एंगार हायै नुस ‘हरनाय सिमा।
iv) सासे फोरोंगिरिनो गोसो बिगियाननि गोनांथिखौ सावराय।

फिननाय : सासे फोरोंगिरिनो गोसो बिगियाननि गोनांथिखौ John Adom आ जरहोना बुंजादोंमोन। थारैनो सासे जाफुंसार फोरोंगिरि जानो थाखाय गोसो बिगियाननि गोनांथिखौ गाहायाव रायखांनाय जाबाय।

  1. गथ ‘खौ बुजिनो (To Understand the Child ) : सोलोंथाइनि मोनसे गुबै थाखिया जाबाय गथ’नि मोनखानाय गुनखौ जौगाहोनाय आरो गोथों लामाजों दैदेनलांनाय । बे सोलोंथाइनि बे थांखिखौ जाफुंहोनो फोरोंगिरिनो गोसो बिगियाननि गोनांथि। मानोना बे आयदायासो गथ’फोरनि गियानखौ फोरोंगिरिनो होयो ।
  2. गावारि फारागथिखौ सिनायनो (To Realize Individuals Difference ) : साफ्रोमबो गथ’फोरानो गावबा गाव गुबुन गुबुन गुन एबा रोंगौथिफोरखौ लानानै जोनोम मोनो। जाफुंसार फोरोंगिरि जानो गथ’फोरनि बे फारागथिखौ मिथिनो नांगौ आरो थिग बेबादिनो बिसोरनि इससाखौ सुफुंनांगौ । जायखौ मिथिनो गोसो बिगियाना हेफाजाब खालामो।
  3. जौगानाय आखुथाइफोरखौ मिथिनो थाखाय (To Understand Developmental Characteristics): सुबुंनि जौगानाय थाखोफोरा जाबाय- गोरलैसा, गथ’सा, जौमोन आरो बैसो गोरा । मोनफ्रोमबो थाखोनि गोसो-मेलेमारि रोंमोन दांथिफोरा जुदा जुदा । बेनिखायनो बिसोरनि सोलोंनायनि आखुथाइफोरा गुबुन-गुबुन । जाय गियानखौ गोसो बिगियाना फोरोंगिरिनो होयो।
  4. गोसो साउस्रिनि गियान बुथुमनो ( To Acquire Knowledge on Mental health ) : गोगो सोलोंथाइ लानायाव देहानि गोगो साउस्रिनिबो गोनांथि दं। जाय गियानखौ गोसो बिगियाना फोसोंसा-सोलोंसाफोरनो गोरलैयै बुथुमना होयो।
  5. सोलोंथाइनि खान्थिखौ बुजिनो (To understand the Learning Process) : सोलोंनायनि खान्थिया जोबोद जेथो गोनां । गबुन गुबुन बैसोनि थाखोआव सोलोंनायनि आखु, सोलोंनायनि खान्थि आरो सोलोंनायनि रोखोमफोरा जुदा-जुदा । बेफोर सोलो गियानफोरखौ गोसो बिगियाना फोरोंगिरिनो जथायना होयो।
  6. थाखो खथानि हाल-सालखौ मिथिनो (To Know about Classroom Situation) : थाखो खथाखौ सिरिबाङ लाखिना फोरोंनाया फिथाइगोनां सोलोंथाइनि नेरसोन। बेनिखायनो गोसो बिगियाना सुबुरुन होनाय थाखो खथा सामब्लायनायनि खान्थिफोरखौ मिथिनाया सासे फोरोंगिरिनि गोनांथार आयदा।
v) सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि मोननैसो आदबफोरखौ सावराय।

फिननाय : सोलोंथायारि गोसो बिगियाना मोनसे बाहायारि (applied) गोसो बिगियाननि दालाइ महरै दाजाबथाइ बिगियान (positive science) होनना सानजायो। बेयो सुबुंमाहारिनि जेथोगोनां गोसो-मेलेमारि आयदाखौ बुजिनो गोसो बिगियाना गुबुन गुबुन आदब खायदा संदान्ना दिहुनदों। बेफोर जाबाय-

1. गावारि बिजिरनायनि आदब ( The Method of Instrospection ) : गावारि बिजिरनाया जाबाय-गावनि सान्नाय-हनाय आरो मोनदांथिखौ गावनो गाव बिजिरनाय । बे आदबनि बादिब्ला मानसिनि माखासे गोसो-मोदोमारि मोनदांथिफोरा समान। जेरै- रंजानाय, दुखुमोन्नाय बायदि मोनदांथिफोरा सासेनिया गुबुन सासेजों गोरोबो बेनिखायनो गुबुननि मोनदांथिफोरखौ बुजिनो थाखाय सिगांग्रो गावनि गोसो-मोनदांथिफोरखौ मिथिग्रोनाया गोनांथार।

2.नोजोर होनाय आदब (The Method of Observation) : नोजोर होनाय आदबा जाबाय बबेबा मोनसे आयदाखौ नायसोमनाय एबा गोसो होथाबना नायथाबना बिजिरनाय । नोजोर होनाय आदबा सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि मोनसे गोनांथार आदब । सासे मानसिनि मेलेमारि बिथाथिया बिनि बायजोआरि आखुथाइफोरजो सिनायथि मोनो । बेनिखायनो बे आदबा गुबुन गुबुन थासारियाव गुबुना दिन्थिनाय आखुथाइफोरखौ फरायनो नाजायो। बे मावबिथिङाव मोदोमा मेलेमजों खाथि सोमोन्दोबो दं। मानोना मेलेमाव जेखियानो सानामानो बायजोआव बेखौ मोदोमा मावना फोरमायो । बे बिथिङाव नोजोरगिरिया जुदि मोजां फोरोंथाइ मोन्नाय जायोब्ला नायसोमजानाय जायदानि थार बिथिं बुथुमनो हानाय जायो।

नोजोर होनायाव बायदि रोखोमनि सोलोफोर दङ’ । जेरै- थोंजों, खेंसालिया, मिथिंगायारि आरो बानायजानाय थासारि, थाग- थियारि आरो थाग-थियारि नङि, बाहागो लानाय आरो बाहागो लायि।

3.फाहामथाय आदब (Clinical Method) : बे आदबखौ सुबुङा समाजाव आरजायै आखुथाइ (Maladjusted) दिन्थिनायखौ फरायनो थाखाय गाहाइयै बाहायनाय जायो । आरजायै एबा गोरोबि आखुथाइफोरा जाबाय-समाजारि बेरेखा आखु, सान्नाय-हनायनि हेंथा, लेखा-फरायाव गोसो गैयि बायदि बायदि। बे आदबनि गिबि गाहाइ थांखिया जाबाय सोरबा जुनिया सुबुंनि एबा हानजानि मोगा-मोगि जानाय जेंनाखौ फरायनाय आरो बे जेंनाखौ सुस्रांनो आरजाथाव राहा लामा लानाय।
4.आनजादारि आदब (Experimental Method) : बे आदबा सोलोंथाइयारि गोसो बिगियानखौ बिजिरनायनि मोनसे मुंदांखा आदब। बे आदबाव नोजोर होनाय एबा आनजाद लानायखौ मोनसे दबथायजानाय नायसोमासालि (Laboratory) आव खालामनाय जायो। मानसिनि मेलेमारि हारोंथि (ability) फोरखौ आनजाद नायनो बे मावखान्थियाव बिगियानारि आदब खायदा एबा सोलोजों राहा लानाय जायो। बिदिन्थि महरै Thorndike आ सुबुंनि सोलोंनायखौ फोरमान खालामनो मावजिखौ आयदा बनायना मावदिन्थि खालामदोंमोन ।
5.जाथाइ बिजिरनाय आदब ( Case Study Method ) : बे आदबखौ देहा फाहामथाइ बिगियान (Medical Science) आयदानिफ्राय लानाय जादों। बेयो सासे मानसिनि जाथाय (Case)खौ फरायो। सरासनस्रायै गथ ‘फोरनि फरायनायाव मोन्नाय जेंना, आखुथाइयारि जेंना आरो सान्नाय हनायाव नुजानाय जेंनाफोरखौ बिजिरनो आरो सुत्रांनो बे आदबखौ बाहायनाय जायो।

2.सुंद’यै फिननाय हो:
i) सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना मोनसे दाजाबथा बिगियान (Positive Science)।

फिननाय:बिथां Watson नि बादिब्ला सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना मोनसे दाजाबथा बिगियान (Positive Science)। मानोना बियो आथिखाल मुलुगाव नैजानाय मोगथाङारि जाथायफोरखौल ‘सो सावरायो।

मोगथाङाव जाफेरि एबा सानबोलावरि जाथायखौ नङा। बे आयदाया जेब्लाबो मानसिया बबेबा मोनसे थासारियाव आखु दिन्थिनायखौ सावरायो। बेयो थोंजों नायसोमनाय (observation) आरो आनजादनाय (Experi-ment) नायनायनि राहाजों मानसिनि आखुथायफोरखौ नंगुबै नोजोरजों बिजिरनो नाजायो। सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना गथ’फोरनि आखुथाइफोरखौ मोगथाडाव जेरै- दं बेबादिनो सावरायो नाथाय माबादि जानांगौ बेखौ बिथोन होआ। बेनिखायनो सोलोंथाइयारि गोसो बिगियानखौ दाजाबथा एबा मोगथाङारि (Positive Science) होनना बुंनाय जायो।

ii)सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना मोनसे गोसो बिगियाननि बाहायजानाय दालाइ (Applied Branch of Psychology)।

फिननाय : सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना मोनसे गोसो बिगियाननि बाहायजानाय दालाइ। मानोना बेयो गोसो बिगियाना बुंनाय खान्थिफोरखौ आरो आदब खायदाफोरखौ सोलोंथाइयारि फोथाराव मोगा-मोगि जानाय मोनफ्रोमबो रोखोमनि जेंना जेंसिफोरखौ बोत्रांनानै गोगो सोलोंथाइनि लामा सोरजिना होयो। गोसो बिगियाननि संदानना दिहुनजानाय गियाननि बिजाब जेरै मानसिनि सोलेरारि देरनाय-लावनाय आरो मेलेमारि जौगानाय, फोरोंनाय- सोलोंनायनि हालसाल आरो सानस्रि-सानथौफोरखौ फिथाइगोनां आरो जाफुंसार सोलोंथाइयारि आबहावा दानो थाखाय फरायसालिनि थंबै खुन्धानि बेन्दोड़ाव बाहायथारनांगौ जायो । बेनिखायनो सोलोंथाइयारि गोसो बिगियानखौ बाहायथाय गोसो बिगियाननि दालाइसा बुंनाय जायो।

iii)सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना बोराइ बैसोनि आखलखौ फराया।

फिननाय: थोंजों बुंनो थाङोब्ला सोलोंथायारि गोसो बिगियाना बैसो गोरा एबा बोराय बैसोनि आखुथाइखौ फरायो। मानोना सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना सोलोंथाइनि आबहावायाव नुजानाय सोलोंसाफोरनि जेंना जेंसि आरो बेफोरनि सुस्रांनायनि आयदाखौल’नोजोर होयो।नाथाय सरासनस्रा बिगियानानो सुबुं माहारिनि मोनफ्रोमबो थाखोनि देरनाय जौगानायनि आखुथाइफोरखौ सावरायो।

बिथां Peter Saudiford आ बुंनाय बादिब्ला,बिनि सावरायनां आयदाया जाबाय सोलोंथाइनि मावबिखान्थियाव सुबुंनि आखुथाइया सहायना सोरखिलांनाय। सरासनस्रायै बुंनो थाङोब्ला बे आयदाया बैसो गोरा एबा बोरायफोरनिखुइ जाखां फुनाय लाइमोनफोरनि सोमोन्दै फरायो आरो बायजोआरि आबहावानिख्रुइ फरायसालिनि फोरों सोलों आबहावाखौ गोसो होसिनो गोजौनि बुंफुरलुनिफ्राय बेयो रोखा जायोदि सोलोंथायारि गोसो बिगियाना बैसो गोरा एबा बोराय बैसोनि आखलखौ फराया।

iv) नोजोर होनाय (Observation Method) आदबखौ सुंद’यै बिजिर।

फिननाय: नोजोर होनाय (Observation Method) आदबा सोलोंथायारि गोसो बिगियाननि मोनसे गोनांथार आदब। सरासनस्रायै बुंनो थाङोब्ला सासे मानसिनि मेलेमाव सुजुनाय साननाय हनाय बिनि बायजोआरि थासारिआव दिन्थिनाय आखुथाइफोरजों सिनायथि मोनो। बेनिखायनो बे आदबा मानसिया मोगथाङाव आखल-आखुजों फोरमायनाय नुजाखानाय आखुथाइफोरखौ नोजोर होना फरायो।बे आदबाव मानसिनि देहाजों आरो मेलेमजों सोमोन्दो थायो। मानोना मेलेमाव साननाय हनायफोरा मोदोमनि आव-फावजों सिनाय जायो।बे बिथिङाव नोजोरगिरिया मोजाङै फोरोंथाइ मोननाय जायोब्लासो नोजोर होजानाय आयदानि नंगुबै बिथिं थुब्रायनो हायो।

बे आदबाव गुबुन गुबुन रोखोमनि नोजोर होनायफोर दं।जेरै-

  • थोंजों आरो खेंसालिया आदब।
  • मिथिंगायारि आरो बानायनाय आदब।
  • थामथियारि आरो थागथियारि नङि आदब।
  • बाहागो लानाय आरो बाहागो लायि।

गाहायाव नोजोर होनाय आदबनि मुलामफा आरो खहाफोरा जादों-

मुलामफा (Merit)खहा (Demerit)
क) नोजोर होनाया मोनसे जोबोद बाहायजाथाव आदब आरो बेखौ बिजिरनाय खामानियाव बाहायो।क)बे आदबा लाखोमाना थानाय आखुखौ दोन्थ’ना नुजाखानाय आखुखौल’ नोजोर होयो।
ख) बेयो मोनसे बिगियानारि आदब आरो बेनि फिथाइया फोथाइजाथाव।ख) बे आदबजों मोननाय खाथिया माब्लाबा नंगुबैयै बिजिर जायाबो जानो हागौ।
ग) बे आदबजों गथ’फोरनि दायगोनां आखलखौ दिहुनना बेखौ फाहामनाय आरो सिगांग्रो जोथोन लानाय जायो।ग) बे आदबनि मोननै जाथावगौ खहाफोरा जाबाय- हमना लानाय (Sampling) आरो बिजिरगिरि (Observer)।

(v) Pestalozzi खौ मानो गोसो बिगियाननि बिफा बुंनाय जायो ?

फिननाय : Johann Heinrich Pestalozzi खौ गोसो बिगियाननि बिफा होनना बुंनाय जायो । बियो Swiss फोरोंगिरि आरो समाज फोसाबगिरिमोन । बिथाङानो गिबिसिन गोसो बिगियाननि खान्थि, आदब खायदाफोरखौ सोलोंथाइयारि फोथाव बाहायजेनदोंमोन । बिथाङा बेखौबो फोथाइदोंमोन सोलोंथाइया मोनसे फारिखान्थि जायहा साफ्रोमबो सुबुंनि सिङाव उन्दुना थाखोमानाय गुन, रोंगौथिफोरखौ मोगथाङाव गेवलां महर मोनहोयो।फोरोंनायनि थाखाय फोरोंथाइ होनाय (Training) मावथांखिआव बिथांनि सिमा गैयि बिहोमा होनायखौ रावबो नंखाय बुङा । बेनिखायनो बिथांखौ सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि बिफा होन्नानै बुंनाय जायो।

सोंनाय : (vi) मावखान्थि आदबनि (Projective method) मुलामफा आरो खहाफोरखौ फोरमाय।

फिननाय : मावखान्थि आदबनि मुलाम्फा आरो खहाफोरखौ गाहायाव सावरायनाय जाबाय।

मुलाम्फा :

i. मावखान्थि आदबजों सासे सुबुंनि गोसो सिंनि सान्नाय-हनाय एबा सानस्त्रि- सानथौफोरखौ दिहुन्नो हायो ।
ii. गोसो फाहामगिरिफोरा बेरामनि लैखोन सिनायनाय आरो मेलेमारि जेंनागोनांफोरखौ फाहामनायाव हेफाजाब खालामो ।
iii. सासे सुबुंनि थार सुबुंसाइखौ बे आदबजों बेरखांहोनो हायो।

खहा एबा साबजायि :

i. फरायसालि बिथोनगिरिफोरनि थाखै बे आदबा आजावथाव नडा मानोना बे आदबा बिजिरगिरिनि (Subjective) सायाव बांसिन सोनारो।
ii. सरासनत्रा थाखो खथायाव बे आदबखौ बाहायनो हाया मानोना बे आदबखौ बाहायनायनि फोरोंथाइ नांगौ।
iii. बे आदबा सम सावगारो आरो बुथुमनाय बिथिंखौबो बिजिरनो गोब्राब।

सोनाय : (v) मानो फोरोंगिरिया सोलोंसा आरो फरा आयदा मोननैनिबो गियान थानांगौ गुसुङै बरनाय।

फिननाय : सासे फिथाइगोना आरो जाफुंसार फोरोंगिरि जानो थाखाय सोलोंसा आरो फरा आयदा मोन्नैनिबो गियान थानो नांगौ । फोरोंगिरिया फरायसानि गोसो गोनां, रोंगोथि, आबेग-बिबेक, गियानसोलो, देहायारि आरो समाजारि आबहावानि थासारिया माबादि सोलोंथाइ नाजावनायाव गेदेर बिफाव लायो बेखौ सिगांग्रो मिथिना लाग्रोनाया गोनांथार । जाय बाथ्राखौ मोन्दांनानै John Adams आ बुंदोंमोन, “जजनो लेटिन फोरोंनो, फोरोंगिरिया ज’न अरो लेटिन मोननैखौबो मिथि थारनांगोन। “

बेनि अनगायैबो G.M. Blair आ बुंनाय बादिब्ला – सासे गोदानथि आखुथाइनि फोरोंगिरि जाना आवगायलांनांगौब्ला बियो गथ’नि देरनाय, जौगानाय, सोलोंनाय आरो आबहावाजों खाब जानायनि गियान थाथारनांगोन।

सासे जाफुंसार फोरोंगिरिया सोलोंसानिल’ गियान थानाया थोजासे ना। बिहा फरा आयदानिबो थोजासे गियान थानाया गोनांथार । मानोना आयदानि आबुं गियान थायोब्लासो सासे फोरोंगिरिया बिनि गुदि – खिथा, आन्थोर साजायना बेखेवना होनो हागोन। बेनि अनगायैबो फोरोंनां आयदानि रोखोम, आखुथाइफोरनि गियान थायोब्लासो आयदाखौ माबादि गुबुन गुबुन आदबफोरखौ थिसन्ना फोरोंनांगौ बेनि सोलो-खायदाखौ बाहायनो हायो।

बेनिखायनो जों बुंनो हायो सासे राफोद, रोंखा राखा आरो सांग्रां जाफुंथार फोरोंगिरि जानोब्ला फरा आयदा आरो सोलोंसा मोन्नैनिबो आबुं गियान थानांगौ।

3.थोंजों बाथ्राजों लांदां जायगाखौ आबुं खालाम –

i) सोर सेथि गोसो बिगियानगिरिया सोलोंथाय गोसोबिगियानखौ सेथि नाजादोंमोन………….।

फिननाय : i. सोर सेथि गोसो बिगियानगिरिया सोलोंथाय गोसोबिगियानखौ सेथि नाजादोंमोन Henrich Pestolozzi ।

ii)गोदान सोलोंथाइया गथ ‘फोरनि…………।

फिननाय : गोदान सोलोंथाइया गथ ‘फोरनि मिरु (Centric).

III.सोलोंथाइ गोसो बिगियाना मोनसे…….. बिगियान।

फिननाय : iii. सोलोंथाइ गोसो बिगियाना मोनसे दाजाबथा (Positive) बिगियान।

i v)सोलोंथाइ थांखिफोरखौ सोर गनाया ……।

फिननाय : सोलोंथाइ थांखिफोरखौ सोर गनाया गोसो बिगियान ।

v)सोलोंथाइयाव Roussean नि गेदेर बेसेनगोसाया……।

फिननाय : सोलोंथाइयाव Roussean नि गेदेर बेसेन गोसाया एमिल (Emile).

4. गाहायनि बाथ्राफोरखौ नंगौ एबा नङा लिर :

i) सोलोंथाइनि थांखिया गोसो बिगियानजों नङा नाथाय सानथौ बिगियानजों गनायजानाय।

फिननाय : नङा।

ii) मावखान्थि आंदबखौ गथ’नि बायजो आखलखौ फरायनो बाहायनाय जायो।

फिननाय : नंगौ।

iii) आनजादारि आदबजों समाजारि आखुथाइफोरा फरायजायो।

फिननाय : नङा।

iv) सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना गासैबो बैसोनि सुबुंनि आखलखौ फरायो।

फिननाय : नंगौ।

v) सोलोंथाइ आरो गोसो बिगियानजों मोनसेया मोनसेजों गोरोबो।

फिननाय : नंगौ।

उफेरा सोंनायनि फिननाय

A. लांदां जायगा आबुं खालाम :

सोंनाय – 1. सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाना जाबाय……….नि दालाइ आयदा।

फिननाय : बाहायथाइ गोसो बिगियान।

सोंनाय-2. Heinrich Pestalozzi आ सासे………..फरायसालिनि फोरोंगिरि।

फिननाय : Swiss ।

सोंनाय – 3………..सोलोंथाइयारि गोसो बिगियाननि बिफा होनना मिथिनाय जायो।

फिननाय : Heinrich Pestalozzi खौ।

सोंनाय – 4. गावखौनो नायबिजिरनायखौ…….मोनसे मोजां आदब होनना बुंदोंमोन।

फिननाय : William Jaunes आ।

सोंनाय – 5. 1946 मायथाइयाव समाजारि आदबखौ………..आरो दिहुनदोंमोन।

फिननाय : Dr. J. L. Moreno आरो Hellen Jennings ।

सोंनाय – 6. जनखौ लेटिन राव फोरोंनो नों जन आरो लेटिन मोननैखौबो बुजिनांगोन होनना……..बुंदोंमोन।

फिननाय : John Adam आ ।

Author

  • Founder, bodotutor.com — providing scholarly resources for Classes 10–12 and graduates. ATET & BTC TET qualified.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!
Scroll to Top