Class 11 Unit 1 Education|Bodo Medium: रोखा गियान आरो सोलोंथाइनि थांखिफोर: Hello Friends, Welcome To our Bodo Tutor Website.Today, We are going to share you the most important questions and answer of Class 11 Unit 1 Education|Bodo Medium: रोखा गियान आरो सोलोंथाइनि थांखिफोर।

फरा आयदानि सोंनायनि फिननाय
सोंनाय-1.सोलोंथाइया मा? बेनि ओंथिखौ आजावथाव बेखेवथि होनानै बिजिर।
फिननाय: सोलोंथाइ सोदोबा मोनसे जोबोर गुवार -गोथौ, साग्लोबसार ओंथि थानाय मोनसे गोजाम सोदोब। गुबुन गुबुन सानथौगिरि आरो सोलोंथाइगिरिफोरा बेनि ओंथिखौ गुबुन गुबुन बुंफोरथि होदों।जेरै-रोंगौथि मोनफुंनाय,आबहावाजों गोरोबनाय,बायदि बायदि। गुसुङै सोलोंथाइया जाबाय, सोलोंसाफोरनि आखुथाइफोरखौ महर दानो गोरों गोरा एबा रोंखा-राखाफोरजों सानै-हयै थिरांथा खालामजानाय एबा साजायजानाय मावखान्थिफोरनि बिथांखिफोर।
सोलोंथाइनि आरजाथाव बेखेवथिफोरा जादों-
सोनाबारि सानथौगिरिफोरनि बादिब्ला-
Socrates आ एरै बुदों-” सोलोंथाइया जाबाय बुहुमनां गुदिमुवाफोरनि जौगानाय, जाय साफ्रोमबो सुबुंनि सिङाव दद्रयै उन्दुना थायो।”
Aristotle आ एरै बुंदों– “सोलोंथाइया गोगो देहायाव गोगो गोसो सोरजिनाय।”
सानाजायारि सानथौगिरिफोरनि बादिब्ला –
M.K. Gandhi आ एरै बुंदों-“सोलोंथाइ बुङोब्ला आं बेखौनो बुजियो गथ’ आरो मानसिनि देहा, गोसो आरो जिउवाव गासैबो बिथिंनि साबसिनखौ बोखांनाय।”
Swami Vivekananda आ एरै बुंदों -“सोलोंथाइया जाबाय मानसिनियाव थाखानाय सोरगोआरि आबुंथिखौ दिन्थिसारनाय।”
सोंनाय-2.सोलोंथाइ सोदोबा बबे सोदोबनिफ्राय जोनोम जादोंमोन ?
फिन्नाय: सोदोब बिगियाननि बादिब्ला सोलोंथाइ सोदोबा माखासे लेटिन (Latin) सोदोबनिफ्राय उजिदों । बेफोरखौ गाहायाव फारियै रायखांनाय जाबाय।
i. सोलोंथाइ सोदोबा ‘E’ आरो ‘Duco’ मुंनि मोन्नै लेटिन सोदोबनिफ्राय जाजेदोंमोन। ‘E’ नि ओंथिया ‘निफ्राय एबा हाथावगौ फुंखा ‘Duco’ नि ओंथिया ‘आं दैदेनो ‘ । गुसुडैं , सोलोंथाइया जाबाय आं गावनि आंगो जोनोमारि एरसोना थानाय गोहो एबा रोंगौथिनिफ्राय आं गावखौनो दैदेन्नो एबा जौगाहोनो हानाय।
ii. गुबुन लेटिन सोदोबा जादों – ‘Educare’ जायनि ओंथिया जाबाय -बारायहोनाय ( To enhence ) , जौगाहोनाय ( To draw out ) ,एबा दैदेनलांनाय ( To lead out) , थामहिनबा गावनियाव थाखानाय गुन- रोंगौथिखौ बोखांनाय एबा दैदेनलांनाय खामानियानो सोलोंथाइ।
iii. माखासे सोलोंथाइगिरिफोरनि बादिब्ला , सोलोंथाइ सोदोबा ( Educare) मुंनि लेटिन सोदोबनिफ्राय सोमजिदों । बेनि ओंथिफोरा जाबाय- फेदेरनाय-फोलावनाय(To nourish),खांनाय- बानाय ( To bring up) , फिसिनाय (To fonster), जोथोन लानाय ( To raise), सासे गथ’खौ जौगाहोनाय गोजौनि खामानिखौ फारिखान्थिजों मावनायखौनो सोलोंथाइ होन्ना सान्ना लानाय जायो।
iv. सोलोंथाइ सोदोबा ( Educatum) मुंनि गुबुन मोनसे सोदोबनिफ्राय जादों। बेनि ओंथिया जाबाय- फोरोंनाय एबा खामानि।
सोंनाय -3. सोलोंथाइनि मोनहासनाय एबा खाबुखौ (Scope) बिजिर।
फिन्नाय: बबेबा मोनसे आयदानि मोहासनाय एबा नुहरस’नायनि (Scope) ओंथियानो जाबाय बै आयदाया साग्लोबना थानाय सिमाखौनो बुजायो। थिक बेबादिनो सोलोंथाइहाबो गावनि आंगो आवग्रिना होनाय सोनसे सोरगिदिं सिमा दं। जायखौनो जों सोलोंथाइनि मोहासनाय एबा नुहरसनाय सिमा होन्ना बुंनो हागौ।
सोलोंथाइ सोदोबनि ओंथिया जोबोर गुवार आरो गोथौ।बेयो सासे मानसिनि फारफ्रोमबो दिगाव जौगानायखौ फोरमायो। जेरै -देहायारि, मेलेमारि , आखल आखु, समाजारि आरो जिउवारि बिथिंफोर। सोलोंथाइया गुबुन राआव सासे मानसिनि आबुङै जौगानायखौनो बुजायो। नंगुबै ओंथियाव सोलोंथाइया मानसिनि जिउ, मानोना बेयो मानसिनि आसार आखु, गोनांथि आखुथाइ, रोंगौथि,सोलो -गियान गासैखौबो बेंना लायो । बेयो जिउ जोबजासिम सोलिनाय फारिखान्थि । जोनोम जानायजों जागायजेन्ना थैनायनि थि बिन्दोसिम गोसारना थायो। बेयो मानसिनि आबुं सुबुंनि जौगानायजों लोबबा दं।
बेफोरनि अनगायैबो सोलोंथाइया सुबुं समाजारि जिउनि मोनफ्रोमबो आखुथाइफोरखौ सावरायफायो। जेरै – समाजारि आसार-खान्थि, राव, फोथायनाय बायदि बायदि। बेनिखायनो सोलोंथाइनि नुहरसनाय नोजोरखौ जोबोद गुवार-गोथौ, साग्लोबसार होननानै बुंनाय जायो।
सोंनाय-4. सोलोंथाइनि गुसेब आरो गुवार ओंथिखौ सुंद’यै लिर।
फिन्नाय: गुसेब ओंथियाव सोलोंथाइनि दाथाया जाबाय बिथांखि खालामजानाय आरो थि आनथोरजों साजायजानाय मावफारि। सासे गथ’नि फरायसालिनि लांगोना गाजेन्नायजों बे सोलोंथाइया जुरि जेनो होन्ना सान्ना लाजायो। जेराव फोरोंगिरिया गावनो सांग्रांयै नाजानाय गथ’फोरनि नंगुबै गुन – गियान, हुदा आरो आखा – आखुफोरखौ जौगानायनि राहा लायो। आरजाथाव फराफारि, आब्रुथि आरो फोरों-सोलोंनाय माखासे बाहायजाथाव आदब – खान्थिफोरखौ बाहायनाय जायो। गथ’फोरनि सोलोंनायखौ आनजाद नायना गियानखौ सुनाय जायो आरो आवगायलांनो लामा एवस्रांना होयो। सोलोंथाइनि बे ओंथियाव गथ’फोरनि समाजारि जिउजों सोमोन्दो थानाय सायख ‘जानाय फरा फारिफोरखौ सांग्रांडै आरो थांखि गोनाडै सायख’ना बोरायलांनो खाबु होनाय जायो।
सोलोंथाइनि गुवार ओंथियाव सासे मानसिनि जोनोम जानायनिफ्राय जुरिनानै जिउ जोबनाय अबस्थासिम मोन्नाय मोनफ्रोमबो गोहोम आरो रोंगौसाफोर बेंनानै लायो। गुवार ओंथिया मोनसे समाजारि मावफारि। मानसिया गोथांडै थानायाव समाजनि मोनफ्रोमबो ख ‘नायाव सोमोन्दो दाना लायो। बे सोमोन्दोआनो सुबुंखौ गियाननि, रोंखा-राखा खालामो। सोलोंथाइनि बे गुवार ओंथिखौ आजावनायाव जेबो थिखानाय सम-सिमा, खान्थि -बान्दो जाबसिना होनाय जाया अब्लाबो बे सोलोंथाइखौ समाजारि आजावजाथाव आवथायावसो मोननो हानाय जायो।
सोंनाय -5. सोलोंथाइया ‘मोन्नै मिरुगोनां आरो ‘ मोन्थाम मिरुगोनां’ फारिखान्थि रावराय।
फिन्नाय: Sir john Adams बिथाङा गावनि बिजाब ‘Evolution of Educational Theory’ याव सोलोंथाइखौ मोन्नै मिरुआरि होनना बरनायदों। बे फारिखान्थियाव फारसे बिन्दोआव फोरोंगिरिखौ आरो गुबुन मोनसे बिन्दोजों फरायसाखौ दिन्थिनाय जायो। जेराव सोलोंसाफोरनि सुबुथिखौ जौगाहोनो फोरोंगिरिया गावनो थोजासे गोहोम खोख्लैयो। गियान फुंखा आरो लामा होन्ना फोरोंगिरिखौ फोथायनाय जायो। फोरोंगिरि आरो फरायसानि गेजेराव थानाय सोमोन्दोआ गियानखौ रानज्लायनायनि बिजों होनना सानना लानाय जायो।
बेनिखायनो बे फारिखान्थियाव सोलोंथायारि आजावजानाय-रानज्लायनाय मोननैल’ बिन्दो एबा मिरुवाव जायो,जेरै -फोरोंगिरि आरो सोलोंसा।
बिथां John Dewey नि बादिब्ला सोलोंथाइयारि मावबिखान्थिया थाम मिरुवारि (Tri-polar)।बे फारिखान्थियाव फोरोंगिरि आरो फरायसानि अनगायैबो मोनसे जुदा बिन्दो दंबावो।बेयो जाबाय समाजारि मिरु एबा बिन्दो। जाय मोन्थाम मिरु लोगो नांनासो जाफुंसार सोलोंथाइयारि आबहावा दानो हायो।मानोना सासे गथ’वा जाय समाजाव जोनोम मोनो बेयावनो देरनांगौ आरो जौगानांगौ। फोरोंगिरिया गथ’फोरनि गोसो गोनां मावनो हाथाव बोलो , रोंगौथि आरो सिमाखौ नोजोर दोन्नानै समाजारि बेंखननि गेजेराव गावनो फोरोंनायनि सावगारि एरखांना गथ’फोरखौ गियान -सोलोजों समायना खालामनाया बिनि गिबि -गुदि मावनां बिबान। बे आवथायाव समाजा सोलोंथाइनि थांखि -बिथांखि, आयदा, फोरोंनाय आदब आरो फरायसाफोरखौ सालिख’नाय खामानिफोरखौ थिरां खालामना होयो। फोरोंगिरिया थिक बेबादिनो समाजारि आंखाल – खहा सुफुंनो फरायसाफोरखौ साफा – साफा बानजाथाव सुबुं सम्पद दायो।
सोंनाय -6. गाहायनि रोखा गियानखौ बिजिर-
(a) सोलोंथाइया मोनसे जिउखान्थि: ( Education is a Life long process)
फिन्नाय: सोलोंथाइया जाबाय सासे सुबुंनि गासै बुथुमनाय गुबुन गुबुन बिथिंनि रोंगौथि आरो गियाननि थुबुर। सरासनस्रा एबा खान्थि गोनां (Formal) सोलोंथाइया जागायजेन्नाय आरो थुंगेनाय थायो। बेहा गावनि थांखि -बिथांखि, सम -सिमा थायो। नाथाय नंगुबै ओंथियाव सासे सुबुंनि सोलोंथाइयारि जिउआ बे सिमायावनो जोबनानै फैया। सासे सुबुंङा जोनोमनिफ्राय लाजेननानै जिउनि जोबथि हां लानाय सिम सोलोंनांगौआ नुजाखाना थायो। मानोना जों जोंनि थांनानै थानायनि आगानफ्रामबो आगानाव गोदान रोंगौथि, साबना -हामना जानाय, जेंना -जोंसि सुस्रांनाय बायदि रोखोमनि थासारि मोगा- मोगि जायो आरो जों गियानिसिन एबा सोलोगोनांसिन जाबायथालाङो । बेनिखायनो जों बुंनो हायो सोलोंथाइया मोनसे जिउ खान्थि होन्ना।
(b) सोलोंथाइया सुबुंनि आखुखौ फोसाबो आरो सोलायो।
फिन्नाय: जोनोम मोन्नायनि उनावनो साफ्रोमबो गथ’फोरा जोनोमारि आखुथाइफोरजों दैदेनजायो। सोलोंथाइया मानसिनि आखुथाइफोरखौ दाखांनाय -लुखांनायफोराव थोजासे बिफाव गेलेयो। सोलोंथाइया गावनो सोलायनांगौनि गोसो जानाय आरो गोनांथिखौ मानसिनो मिथिहोयो। थिक बेबादिनो मानसिनि सोलायनो हास्थायनाय – गोसो जानायनि सिमाबो गैया। जायहा सुबुंनि आबुं जिउ सोरखिजों गिदिंफाबाय थायो। बेनिखायनो सोलोंथाइखौ सुबुंनि आखुथायफोरनि फोसावग्रा होन्ना बुनाय जायो।
(c) सोलोंथाइ समाज सोलायनायनि मोनसे आगजु।
फिन्नाय: जोंनि समाजा थाद’वा लासै अरायबो सोलायगासिनो थायो। सोलोंथाइया समाजनि मोनफ्रोमबो बिन्दो – ख ‘नानि सोलायनायाव सिरि मोननानै थाखाय थायो। बबे खामानि मा समाव गावजाथावगौ आरो मावजाथावा बेफोरखौ गथ’फोरनो दिन्थिसारना होयो। समाजनि खोमसि फोथायनाय, आसार -खान्थि,सिबिनाय – खुलुमनायफोरनि बानबुंथाय फोथायजाथाव गैयि थासारिखौ दानि बिगियानआरि दाहारजों माबादि जिउ – खुंनांगौ बेखौ सोलोंथाइया समाजाव थुलुंगा होफैयो आरो सोलायहोफैयो। बेनिखायनो सोलोंथाइखौ समाज फोसाबारि आइजें होन्नाबो बुंनाय जायो।
सोंनाय-7, सुंदयै लिर
(a) खान्थि सोलोंथाइ (Formal Education)
फिन्नाय: खान्थि गोनां सोलोंथाइया जाबाय सांग्रांङै सायख ‘जानाय फरा आयदा, आनथोरजों साजाय जानाय फराखान्थि आरो सिरिबाङै साजायजानाय माव – बिथांखि। जाय सोलोंथाइखौ जोंनो समाजनिनो गेजेराव गायसननाय -फसंजानाय सोलोंसालि एबा फरायसालिफोराव रान्नाय होनाय जायो -जाय सोलोंथाइखौ आजावजानायव थि सम -सिमा, बैसो, फरा -आयदा, सायख ‘नाय – सालिखनायबो जायो। फोरोंनाय सोलोंनायनि मोनफ्रोमबो आगानाव रोखा आयेन -खान्थि, आदब-खायदा, सिरिबांफोरखौ फालिनाय जायो। सोलोंथाइनि बबेबा आयदानि जाफुंसारनायनि उनाव गनाय जाथाव फोरमान बिलाइफोरबो सोलोंसानो गथायनाय जायो ।
(b) खान्थि गोयि सोलोंथाय (Informal Education):
फिननाय: खान्थि गैयै एबा फसंथानारि नङि सोलोंथाइनि ओंथि आरो आखुथाइफोरा खान्थि गोनां एबा फसंथानारि सोलोंथाइनिख्रुइ रुजुनायाव गुवारसिन आरो गोथौसिन। मानोना बे सोलोंथाइया सासे सुबुंनि जोनोम मोन्नायनिफ्राय जागायजेन्नानै थैनायनि जोबथि हां बोनायसिम गोसारना थायो। बेनिखायनो बे सोलोंथाइखौ आवजानायाव थि सम -सिमा, खान्थि -बान्दो , आदब – सोलो थायाबो जानो हागौ। बे सोलोंथाइखौ सानफ्रोमबोनि जिउ खुंनायनि रोंगौथि आरो गियानजोंसो थुबुर खालामनाय जायो ।गुसुंङै बे सोलोंथाइनि मोननैसो फुंखाफोरा जाबाय न’,धोरोमसालि समाजारि बायदिसिना आफाद ,रेडिअ’, टिभि,इन्टारनेट बायदि बायदि। माखासे गोथों खान्थि आरो आदब खायदाफोरखौ बाहायनाय जाया। सोलोंथाइनि फिथाइखौ समाजा नोजोर होना गनायथि होयो।बे सोलोंथाइखौ बुथुमनो थोजासे रां खाउरिनि गोनांथि गैया। खान्थिगोनां सोलोंथाइनि बादि बे बिथिंङाव जेबो फोरमान बिलाइ गथायनाय जाया।बेयो जोनोमजों जागायो आरो थैब्लासो जोंबो बेनिखाइनो बेखौ माब्लाबा जोबनाय गैयि एबा थाबथानाय गैयि सोलोंथाइ होननाबो बुंनाय जायो।
c) गोरा खान्थि गैयि सोलोंथाइ (Non-Formal Education)
फिननाय:गोरा खान्थि गैयि सोलोंथाइया आथिखालाव सोलिबाय थानाय खान्थि गोनां सोलोंथाइनि थोब्लेद माब्लेद हालोदनि थाखाय जोनोम मोन्दों। मानोना सोलोंथाइनि फोथाराव रांखान्थिनि थोजासे फुंखाफोरखौ बाहायसेयावबो गोबां अनजिमानि सुबुंफोरा सोलोंथाइ लानो हास्थायनाय दाबिखौ आबुं खालाबोनो हायाखै माब्लाबा थांना थानायनि खामानिफोराव मुखुब जानायनि जाउनाव सोलोंथाइनि थाकाय सम आरो खाबु लानो हायाखै।बेनिखायनो बैफोरबादि आद्रा जाना थानाय आरो खंख्ला सोलोंथाइयारि हालोदखौ फोलोमनो गुबुन मोनसे राहा लामा दिहुनना होनाय सोलोंथाइखौनो गोरा खान्थि गैयि सोलोंथाइ होननानै बुंनाय जादों।
गोरा खान्थि गैयि सोलोंथाइयाबो थि नोजोरजों साजायजानाय आरो सिगां थिरांथा दोनना दाजानाय अब्लाबो खान्थि गोनां सोलोंथाइ बादि नंजोबा। बेनि गाहाइ आरो गिबि थांखियाबो सासे मानसिनि आबुंङै जौगासारनाय ।बे सोलोंथाइखौ सोलोंग्राफोरनि सुजुग सुबिदाखौ नोजोर होनानैसो सोलोंथाइ होनाय जायो।बेहा हाबनाय ओंखारनायनि थि सम गैया, फराफारि सिरिबांनि थाखाय थोजासे सोलाय-सोल’ खालामनो हाथाव खाबुबो दं। फोरोंगिरिया सोलोंग्राफोरनि सायाव थोंजों हबथानायनि खाबु गैया। समाजनि मोनफ्रोमबो थाखोनि थाखाय बे सोलोंथाइया दरजा गेवखानाय।धोनि-गोरिब,गोरों-रोंङि, उन्दै-गेदेर बायदि बायदि।फरानि जाफुंसारनायनि उनाव सोलोंसाफोरनो फोरमान बिलाइखौ गथायनाय जायो।
सोंनाय-8, फारागथि खालाम
a) खान्थि आरो खान्थि गैयि सोलोंथाइ।
फिननाय:खान्थि आरो खान्थि गैयि सोलोंथाइ मोननैनि गेजेराव थानाय फारागथिफोरखौ गाहायाव साजायनाय जाबाय –
| खान्थि गोनां सोलोंथाइ | खान्थि गैयि सोलोंथाइ |
| क) खान्थि लेखा फोरोंनाया सांग्रांयै सान्थि लाखिना साजायजानाय। | क) खान्थि गैयि सोलोंथाइखौ साजायनाय जाया अब्लाबो बेनि थांखि नोजोरा गुवार । |
| ख) बेखौ सोलोंथाइयारि फसंथानफोराव होनाय जायो।जेरै-फरायसालि,कलेज बायदि बायदि। | ख)बे सोलोंथाइखौ जेरावबो गासै समावबो मोननो हायो। |
| ग) बेहा थि मोनसे फराफारि दं। | ग)सासे मानसिनि आबुं जिउनि रोंगौथियानो बे सोलोंथाइनि फराफारि। |
| घ) बेहा थि सम-सिमा दं। | घ)बेहा गोरा सम सिमांनिफ्राय उदां। |
| ङ)बेनि थाखाय गुनगोनां आरो फोरोंथाइ मोननाय फोरोंगिरि नांगौ। | ङ)गुन गोनां फोरोंथाइ मोननाय फोरोंगिरिनि गोनांथि गैद्राइया। |
| च)थि आयेन खान्थि आरो आब्रुथि गोनां। | च)थि आयेन खान्थि एबा आब्रुथिनि गोनांथि गैजोबा। |
b) खान्थि आरो गोरा खान्थि गैयि सोलोंथाइ ।
फिननाय: खान्थि आरो गोरा खान्थि गैयि सोलोंथाइनि गेजेराव थानाय फारागथिफोरखौ गाहायाव बोखावना दिन्थिनाय जाबाय –
| खान्थि गोनां सोलोंथाइ | गोरा खान्थि गैयि सोलोंथाइ |
| क)बे सोलोंथाइहा आंगो रोखा गियान आरो फोरों-आयदा फराफारि दं। | क)बे सोलोंथाइहाबो सोलोंग्राफोरनि गोनांथिखौ सुफुंनो हानाय बाइबुज फराफारि दं। |
| ख)बेहा थि समनि सिमा दं। | ख)बेयो जिउ-जोबनायजों सिथाबना थायो। |
| ग)फुंखाफोरा जाबाय फरायसालि जौगा फरायसालि,बुहुम फरायसालि। | ग)फुंखाफोरा जाबाय उदां फरायसालि (Open School) ,गोजान सोलोंथाइ (Distance Education) ,खाबुबादि सोलोंथाइ (Part time Education)। |
| घ)सोलोंसाफोरा फोरोंगिरि जों ब्रा ब्रा फोरोंजायो। | घ)बेयाव गावनो गाव सोलोंथाइनि गोनांथि। |
| ङ)थि आब्रुथि ,गोरा सम सिमा थांखि दं। | ङ) बेहा सोलायस्लु फराफारि, आब्रुथि सम सिमा दं। |
| च)आनजादनि उनाव फोरमान बिलाइ ,बिमुंलाइ होनाय जायो। | च) रोंगौथिनि गुनखौ नायना फोरमान बिलाइ,बिमुंलाइ गथायनाय जायो। |
| छ)बिहा थि बैसो आरो थोजासे खरसानि गोनांथि दं। | छ) बैसोनि सिमा गैया,खरसानिबो बांद्राय खर’ सानांगौ गैया। |
9) गावारि थांखि सोलोंथाइनि गुदि मददगिरिया सोर?
फिननाय: Sir Percy Nunn आं गावारि सोलोंथाइनि गुदि मददगिरि।
10) गावारि सोलोंथाइ बुङोब्ला मा बुजियो? बे बिबुंथिखौ नों बेसेबां नाजावो?
फिननाय: जेब्ला बबेबा सोलोंथाइनि थांखि आरो नोजोरा सोरबा सासे मानसिनि फारफ्रोमबो दिगाव आबुंङै जौगानायनि थाखाय गोनांथि होसिनोब्ला, बेखौ गावारि सोलोंथाइ होनना बुंनो हायो। जोनोम मोननाय साफ्रोमनोबोदि समान आखुनि जाया बेखौ बे सोलोंथाइया फोथायो। बेनिखायनो साफ्रोमनिबो गोसो जानाय, दद्र’ना थानाय गुन रोंगौथि आरो हारोंथि फोरखौ हेंथा होयाजासे हानायसेबां बोखांना गोजौथिं दावखो होनायनि थाखाय बे सोलोंथाइया फोथायो। बेनिखायनो साफ्रोमनिबो गोसो जानाय, दद्र’ना थानाय गुन रोंगौथि आरो हारोंथिफोरखौ हेंथा होआ जासे हानायसेबां बोखांना गोजौथिं दावखो होनायनि थाखाय बे सोलोंथाइया आखाइयाव लायो। बे सोलोंथाइनि गुदि मोन्थोरानो जाबाय जोंनि समाजखौ जौगानाय महर मोनहोनो गिबिसिन गावनो गोनां खामानिया जाबाय जों साफ्रोमबो साफा-साफा समाजनि सोद्रोमा महरै सेथियावनो साफा-साफा जौगाग्रोनांगोन, अब्लासो जोंनि समाजा आबुं जौगानायनि खाबु मोनगोन।
गावारि सोलोंथायारि थांखिहा जुदिउ गोबां लोरबांथि दं अब्लाबो बे सोलोंथाइया सुबुं आरो समाजनि थाखाय नाजाव जाथाव, बानजाय जाथाव गुबुन-गुबुन दिगफोरबो दं। बे सोलोंथाइनि गेजेरजों साफ्रोमबो गावखौ सिनायनो थाखाय खाबु मोनो। गावबा-गावनि सोलेराव उनदुखोमाना थानाय बोलो-गियान आरो लोरबांथि-आंखालथिफोरखौ बे सोलोंथाइनि गेजेरजों सिनायनो आरो मोन्दांमोनो। जों साफ्रोगबो साफा-साफा बबेबा गोनफा- गोनफा गुन आरो रोंगौथिनि बिगोमा बेखौ जोंनो दिन्थिना होयो। साफ्रोमबो मानसिया नोदि बेसेन गोसा समाजारि ख’नि मुवा फोरबादि बेखौ सिनायनो हानाय जायो। बेनि अनगायैबो जोंनि गावबा-गावनि गुन-गियान, रोगौथि- हारोंथिखौ लाना समाजाव मा बिफाव होनांगौ आरो समाजारि बिबान रुजुना आवगायलांनांगौ बेफोरखौ बे सोलोंथाइया रोखा-खालामना होयो । बेनिखायनो गावारि सोलोंथाइयारि थांखिया गावनि आंगो बेसेनगोसा बिहोमा दं । बेनो जाबाय बे सोलोंथाइनि थांखिनि सायाव आंनि गावारि बुंथि।
सोंनाय – 11. समाजारि थांखि सोलोंथाइखौ बिजिर। बेनि साबजाथाव आरो साबजायिखौ फारागथि खालाम ।
फिन्नाय : John Dewey या सोलोंथाइनि सगाजारि थांखिनि गाहाइ गददगिरि महरै गावनिनो गांनै बिजाब, “Democracy and Education” आरो “School and Society” आव बे बाथ्राखौ जर होसिन्ना बुंदोंमोन दि- सगाजारि जौगानाया सासे सुबुंनि जौगानायनि थाखाय गिबि खुन्थिया ।
बे सोलोंथाइया सोरबा सासे मानसिखौ थांखिना सोलोंथाइ होनायनिख्रुइ सिगांग्रो समाजखौ जौगाहोनायखौ गोसो होसिनो । मानोना जों साफ्रोमबो सुबुं समाजाव जोनोम लाग्रोना बै समाजनि मोजां-गाज्रि गोहोमखौ साखिग्रोयो । जोनोम लाग्रोमोना सासे गथ’वा माब्लाबाबो समाजखौ गोहोम खोखलैनो हाया। बेनिखायनो सोलोंथाइनि समाजारि थांखिया समाजखौ फोसाबनाय आरो जौगानायखौ बिथा खालामना फरा बिथांखि, फराफारि आयदाफोरखौ साजायना साबजाथाव आदब- खायदाफोरजों सोलोंसाफोरनो गियान लुखांना होनायानो जाबाय बे सोलोंथाइनि गिबि मोन्थोर ।
सोलोंथाइनि समाजारि थांखिनि साबजाथाव आरो साबजायि बिथिंफोरा जाबाय –
साबजाथाव (Merit ) :
- बें सोलोंथाइया मानसिखौ समाजारि, सोद्रोमसि मोन्नाय आरो साबस्रानाय खालामो ।
- समाजा गावनो गावनि जौगानायखौ सोलोंथाइनि हेफाजाबजों दाना लायो ।
- बेयो सासे गथ’खौ समाजाव माबादि साखा-फारा जाना गोहोम गोनाङै थांना थानांगौ बेखौ थियारि खालामो ।
- बेयो समाज सिबिनो मानसिखौ थामथिम खालामो ।
साबजाथावयि (Demerit ) :
- समाजारि हास्थायनायखौ सुफुंनो थांनायाव सुबुंनि आंगो हास्थायनाय, लुबैनाय आरो गोनांथिखौ दुखु होनाय जायो ।
- बे सोलोंथाइया मानसिनि जोनोमारि फारागथिजों जोनोम लानायखौ जोथोन लाया।
- सासे सुबुङा गावनि आंगो सुबुथिखौ जौगाहोनायनि खाबु मोना।
- सोलोंथाइनि बे थांखिया गावखौ हमदांनो हानाय मोन्दांथिखौ हासारबो सारा दैबो लुवा ।
सोनाय – 12. गावआरि सोलोंथाइ आरो समाजारि सोलोंथाइनि फारागथिखौ लिर।
फिन्नाय : गावआरि आरो समाजारि सोलोंथाइ मोन्नैनि गेजेराव थानाय फारागथिफोरखौ गाहायाव बोखावनाय जाबाय ।
| सोलोंथाइनि गावारि थांखि | सोलोंथाइनि समाजारि थांखि |
|---|---|
| i) गावारि सोलोंथाइ थांखिया मिथिंगायारि सानथौ बिगियाननि सायाव बिथा खालामो। | i) समाजारि सोलोंथाइ थांखिया खामानि मावनाय सानथौ बिगियाननि सायाव बिथा खालामो। |
| ii) बेयो सासे मानसिनि मोदोमारि फोलेर फारियै मोन्नायनि सायाव गोनांथि होयो। | ii) बेयो मानसिनि समाजारि फोलेर फारियै मोन्नायनि सायाव गोनांथि होयो। |
| iii) बेयो मानसिनि देहायाव उन्दुना थानाय गोहोखौ बोखांनो नाजायो। | iii) बेयो सासे मानसिंनि समाजारि उदायथिखौ मोनफुंनो नाजायो। |
| iv) सोलोंथाइनि बे थांखिया सासेमानसिनो गासैबो दिगाव जौगानायनि आबुं उदांस्रि होयो। | iv) बे सोलोंथाइनि थांखिया समाज जौगानायनि थाखाय आबुं उदांस्रि आरो बोलोखौ समाजनोहोयो। |
| v) बे सोलोंथाइया बेखौसो फोथायो, समाजारि जौगानाया सासे मानसिनि जौगानायसासे मानसिनि जौगानायनिख्रुइ दुइसिन। | v) सासे मानसिनि जौगानाया माब्लाबाबो समाजनि जौगानायनि देरसिन जानो हायाहोन्ना बे सोलोंथाइहा फोथाइथि दं। |
सोनाय – 13. गावारि सोलोंथाइ आरो समाजारि सोलोंथाइ आलादा नङा, नाथाय मोनसेया मोनसेजों आबुंथि एबा जाफुंहोलायग्रा । बे बुंथिखौ सावराय ।
फिन्नाय : सरासनस्रा नोजोरजों बिजिरनो थाडोब्ला गावारि सोलोंथाइ आरो समाजारि सोलोंथाइ मोन्नै थांखिफोरनि जुदा-जुदा आखुथाइफोरखौ नुनो मोन्नाय जायो। गावारि सोलोंथाइनि नोजोरा सासे मानसिखौ थांखिनानै जौगालांहोनाय गुबुन फारसे समाजारि सोलोंथाइनि नोजोरा सुबुं समाजखौ थांखिनानै जौगालांहोबाय थानाय।
जों बयबो मिथिगौ आथिखालनि मुगाया बेसेबां गोखैथिजों सोलाय लांदों आरो जौगालांदों। बेनिखायनो मुगानि गुस्लायनायजों सिथाबना थाफानो नाजावजाथाव सानथौ सानस्त्रिफोरखौ ज’ खाजबनानै जेसे हागौ एसे गासैबो दिगफोरनि गोखै जौगानायखौ नोजोर लाखिना खारफानो नाजानायासो जोंनि गुबै मोन्थोर जानांगौ।
गावारि सोलोंथाइ आरो समाजारि सोलोंथाइ बे मोन्नै थांखिफोरखौ बोखावना फारागथि नोजोरजों नायनाया नाजाव जाथाव नङा। समाजारि गोनांथिखौ नेउसिनानै बांद्राय गावारि जौगानायखौ गोसो होसिन्नाया जोबनायाव मोजां फिथाइ थाहैयाबो जानो हागौ । साफ्रोमबो मासियानो सुबुं समाजावसो देरो-लावो आरो जौगालांबाय थायो । समाजनिफ्राय आनज्रायना रावबो जौगानायनि गुबुन लामाजों दावगालांनो हाया। Percy Nunn, बिथाङाबो साफ्रोमबो सुबुंनि गावारि जौगानायनि थाखाय समाजारि आबहावाया गोनांधार बेखौ मोन्दांदोंमोन ।
गुबुन फारसे समाजारि गोनांथि-आंखालखौ फोलोमनो नाजानायाव रोखा सासे आंगोनि जोनोमजों मोनबोफानाय रोंगौथि आरो दद्रनाने थाखोमानाय गुन-गियानफोरखौ हेव खालामफ्लांदोबा समाजनिनो ख ‘हा गोनां जागोन। बेनिखायनो सोरबा सासे सुबुंनि रोंगौथि आरो गुनफोरखौ हेंथा गैयालासिनो जौगालांनायनि थाखाय समाजा खाबु आरो थोजासे मदद होनो आखाइ फोलावनांगौ। थिग बे रोखोमैनो साफ्रोम समाजनि सांग्रां सोद्रोमा महरै समाजनो हानायसेबां गावबा गावनि बिहोमाखौ होनांगौ । थामहिनबा सोलोंथाइनि थांखिया गावारि आरो समाजारि मोन्नैबो थांखिखौ समान नोजोरजों दावगालांहोनाय जानो नांगौ । गोजौनि सावरायनायजों थारैनो बेयो रोखा जादों सोलोंथाइनि गावारि आरो समाजारि थांखिफोरा गावजों गाव जुदा नङा नाथाय मोनसेया मोनसेजों फोलोमलायग्रा एबा जाफुंहोलायग्रा ।
सोंनाय-14. जिउ राहा थांखि सोलोंथाइया मा ? बे थांखिया मा जाहोननि थाखाय समाजाव गोनांथार ।
फिन्नाय : सोलोंथाइनि बे थाखिया सासे मानसिनि गावनि जिउ खुंनायजों सोमोन्दो थानाय मोनसे ओंथिगोनां आयदा। थांनानै थानायाव रंजा-बाजा जिउ खुंनो थाखाय खामायनाय आरो आरजिनाया मोनसे गोनांथार मानसिनि जिंगा गोनां बिथिं । बिनिखायनो मानसिनि बे जिंगा सिनायखौ फोजोबस्रांना सुबुंनो थांना थानायनि जिउ लामा सोरजिना होनायानो बे सोलोंथाय थांखिनि गाहाय नोजोर। सोलोंथायनि बे लामाया मानसिखौ खामानि मावनायनि आखा फाखा, रोंगौथि आरो गुन गोनां गोहोखौ दानानै होयो। बेनिखायनो सोलोंथाइनि बे थांखिखौ “Bread and Butter” एबा ‘ बाहायजानाय’ थांखि होन्नाबो मोन्थिनाय जायो।
महात्मा गान्धिया बे सोलोंथाइनि गाहाइ मददगिरि । मानोना बे सोलोंथाइया मानसिखौ जिउआव गावनो गाव थोजासे, मेलेम आरो आखल आखुआव गोगो-गोखों, गोजोन्नाय गोनां आरो गांव फोथाइथि दानानै होयो।
जोंनि सुबुं समाजाव सोलोंथाइनि जिउ राहा थांखिनि गोनांथिनि जाहोनफोरखौ गाहायाव रायखांनाय जाबाय।
- जिउ राहा सोलोंथाइयारि थांखिया सासे मानसिखौ रांखान्थियारि हालोदाव गावनो गावखौ सुंथानो हाथाव खालामो।
- बेयो गाहाय थाखोनि मेलेमारि गथ ‘फोरनि थाखाय थांनानै थानायनि गुबुन मोनसे आसा।
- बेयो हादोरनि जौगानायनि थाखाय रायजोआव थानाय सुबुं गोहो सम्पदखौ फिथाइगोनां सोलोजों बाहायनो हेफाजाब खालामो।
- बेयो सासे मोजां नोगोरारि दानायाव थोजासे मदद खालामो।
- समाज- रांखान्थियारि जेंना आरो समाजारि थाखोनि गेजेराव थानाय खंखला सोमोन्दोखौ फोलोमनो सोलोंथाइनि बे थांखिया मोनसे गोनांथार हाथियार बायदि।
सोंनाय-15. सुबुं खान्थियाव सोलोंथाइनि थांखिया मा बादि जानो नांगौ ?
फिन्नाय : Abraham Linchon नि बादिब्ला सुबुंखुंथाइ सोदोबनि ओंथिया जाबाय, ‘मोनसे सरकारा सुबुंफोरनि, सुबुंफोरजों आरो सुबुंफोरनि थाखै।” थामहिनबा बेयो रायजोनि साफ्रोमबो बाहागो लाग्राफोरनि थाखै समान खाबु मोन्नायनि गोगो खान्थि।
सुबुंखान्धियाव सोलोंथाइया साफ्रोमबो नोगोरारिफोरखौ गावसोरनि मोन्थाइ आरो बिबानफोरखौ गुदि-खिथा मिथिनो हेफाजाब खालामो। बेयो हादरनि बेसेनगोसा हारिमुवारि सम्पदफोरखौ रैखाथि होनायनि अनगायैबो समाजाव नाजावजाथाव गुस्लायनाय आरो उथिखांबोनाय लाइमोनफोरख माबादि आबहावाजों गोरोबना जौगालांनांगौ बेखौ फोरोङो । थारैनो वे सोलोंथाइनि थांखिया फरायसाफोरनियाव माखासे गुनफोरखौ लुखांनो
नाजायो। बेफोर जाबाय-
- गावनो गावखौ सिनायमोन्नाय
- सुबुडारि सोमोन्दो
- रांखान्थियारि आखा-फाखाथि आरो
- नोगोरारि बिबान ।
सुबुं खुंथाय हादोराव सोलोंथाइनि गाहाइ थांखिफोरा गाहायाव रायखांनाय नोजोरजों जायोब्ला थारैनो हादराव जौगालु आबहावाखौ नुनो मोनगोन।
- सुबुंखान्थियारि सुबुंथि हानाय (Creation of democratic Personalities ) : सुबुंखान्थियारि सोलोंथाइया मानसिनि मोनफ्रोमबो सुबुथिखौ सायख’- बिजिरख’ खालामनांगौ। सुबुंखान्थियारि सानस्त्रि आरो मोन्थोरजों सुबुंथि दानो थुलुंगा होनांगौ।
- सुबुंखान्थियारि नोगोरारि (Democratic Citizenship) : मोनसे सुबुंखुंथाइ हादोराव सोलोंथाइया साफ्रोमबो नोगोरारिफोरखौ गाव-गावनि मोन्थाइ आरो बिबानफोरखौ बुजिनो आरो मावनो फोरोंनांगौ।
- मुलुगमानि फारसे गोगो आखु दिन्थिनाय (Right attitude fowards universe ) : फरायसालिया गथ ‘फोरखौ जोंनि मुलुगमानि फारसे गोसो गोनां आरो गोगो आखुथाइ दिन्थिनायनि मावफुंथाइ होनो नांगौ।
- गोगो सान्नाय हुदाखौ जौगाहोनाय (Developing Sound habit of thinking) : गथ’फोरनि गोगो सान्नाय हनायखौ लुखांनो बायदि रोखोमनि जेंना-जेंसि आरो हाबाफारि (project) सुस्रांनो खाबु होनाय।
- गाव आरो समाजारि रोंगौथियाव आखा-फाखा (Martery of individual and social skill ) : साफ्रोमबो गथ ‘फोरा गावखौनो गावनि थाखै आरो समाजनि थाखै बाहायजाथाव गुन आरो रोंगौथिनि आखा-फाखाथिजों सुफुंगोन।
- रोखा सान्नो हानायनि गोहो ( Capacity for clear thinking) : सुबुंखुंथाइनि सासे गोगो नोगोरारि महरै जायखिजाया समावनो रोखा आरो बान गोनां सान्नो, नंखाय आरो सैथोखौ फारागथि दिन्थिनो हानाय गियानखौ सोरजिनाय।
- समाजनि नियायखौ मोजां मोनग्रा (Passion for social justice) : सुबुंखुंथाइनि सोलोंथाइया साफ्रोमबो जाखुंफुनाय लाइमोनफोरखौ समाजारि नियायखौ मोजांमोन्नाय आरो समाजारि गाज्रि एबा फोजोबस्रांलु आखुखौ मुगैग्रा दिन्थिनो फोरोंनाया सुबुंखान्थियारि सोलोंथाइनि थांखि।
सोंनाय- 16. सोलोंथाइनि गुबुन आयदाजों सोमोन्दोखौ गुसुङै लिर।
(a) जिब बिगियान (Biology)
(b) समाज बिगियान (Sociology)
(c) सानथौ बिगियान (Philosophy )
(d) रांखान्थि बिगियान (Economy )
(e) सानसुरथुम (Statistics)
फिन्नाय : (a) जिब बिगियान (Biology ) : सोलोंथाइया जिब बिगियानजों जोबोद खान्थि सोमोन्दो दं। सोलोंथाइ आरो जिब बिगियान मोन्नैबो मानसि आरो आबहावानि सोमोन्दै फरायो । सासे मानसिनि जौगानायाव जिब बिगियाना जोनोमारि फोलेरफारि आरो आबाहावानि गोहोमखौ सावरायो। गुबुन फारसे सोलोंथाइया गियान आरजिनायाव मानसिनि जोनोमारि फोलेरफारि आरो आबहावानि गोहोम खोख्लैनायखौ सावरायो। सोलोंथाइया मानसिनि देहायारि, मेलेम आरो आबेगारि जौगानायखौ फरायसङो। जिब बिगियाना मानसिनि देहा-आबेगारि जौगानायखौ फरायसो। जिब बिगियाना मानसिनि देहा-मोदोमारि देरनाय- लावनाय आरो जौगानायखौ फरायसङो।
जिब बिगियाना मानसिनि स्नायुनि खामानि, मेलेमनि खामानि, जिन, क्रमज ‘म आरो हरमन बायदिनि सोमोन्दै गुदि-खिथा सावरायो। सोलोंथाइया बै बिथिंफोरनि सोमोन्दै जोंनि गियानखौ फेहेरना होयो । जिब बिगियाना गोगो साउस्त्रि लाखिनायनि थाखाय जानाय-लोंनायनि हुदा आरो मा मा रोखोमनि जानाय खाजाखौ मानो जानांगौ बेखौ बिजिरना होयो। सोलोंथाइया बायदि बायदि रोखोमनि आदार आरो बेफोरनि गुन आरो बाहाय जाथाव बेसेनफोरखौ मिथि होयो।
(b) समाज बिगियान (Sociology ) : समाज बिगियाना जाबाय समाजखौ गुदि-खिथा सावरायनाय। बेयो समाजनि गासै आखुथाइफोरखौ बेंखन्ना दोनो। जेरै- समाजारि सोमोन्दो, समाजारि थाखो बोखावनाय, समाजारि गोहोम खोख्लैज्लायनाय आरो हारिमु। बेनि सावरायनाय सिमा आरो गोथौथिया मोनहास ‘हायि। गुबुन फारसे साफ्रोमबो सोलोंसाफोरा समाजनि बे बिखायाव गुबुन गुबुन रोखोमनि गियानसोलो बुथुमना लायो। फोरोंनाय आरो सोलोंनाय बे मोन्नैबो समाजारि आखुथाइनिनो बाहागो समाजा साफ्रोमबो गथ ‘फोरनि जोनोमारि गियान एबा गुनखौ हानायसेबां नाजानायजों जाथावगौ आबहावा सोरजिना गासैबो बिथिडाव जौगानाय लाबोनो नारा-नाथा नाजायो।
(c) सानथौ बिगियान (Philosophy ) : सोलोंथाइ आरो सानथौ बिगियाना गावजों गाव जोबोद खाथि सोमोन्दो दं । बेखायनो बिसोर मोन्नैनि महरखौ गरसे फैसानि फारनै बिखुंजों रिजायनाय जायो।
सानथौ बिगियाना सोलोंथाइनि गेजेरजों मानसिनि आखल-आखुखौ महर दानायनि नेम-खान्थि आरो लामाफोरनि गुदि बिथा खुन्थिया गायसन्ना होयो। मानसिनि जिउनि सानस्त्रि, बेसेन आरो खान्थिफोरखौ सान्थौ बिगियाना बिजिरना होयो गुबुन फारसे सोलोंथाइया जिउनि बे सोरखियाव माबादि गिदिंफानांगौ बेनि बागै फोरोंथाइ होयो।
सोलोंथाइनि थांखि बिथांखि सुजुनाय, फराखान्थि, फोरोंनाय आदब- खायदा दानाय आरो फोरोंथाइयारि आबहावा आब्रुथियै लाखिनायनि बिथायां जाबाय सानथौ बिगियान। बेनिखायनो Fichte आ बुंदों सानथौ बिगियान गैयाब्ला सोलोंथाइनि महर एरखांनाया आस’खान्दा । Rusk बिथाङाबो बुंथिदों- जिउनि जोबथा थांखिया मा जानांगौ बेखौ सानथौ बिगियाना बिजिरना होयो गुबुन फारसे सोलोंथाइया बे थांखिफोरखौ मोनफुंनायनि लामा आरो सुबुरुनफोरखौ दिन्थिना होयो।
(d) रांखान्थि बिगियान (Economy ) : सोलोंथाइ आरो रांखान्थि बिगियानजों थोजासे खाथि सोमोन्दो दं। मानोना माखासे हादोरफोराव मिथिंगायारि सम्मदफोरनि एग्रे-बेग्रेब्लाबो रांखान्थियारि हालोदाव रुजुथावै गोरिब हालोद। गुबुन फारसे माखासे मख’जाथाव हादोरफोर दं जायफोरा गावनि मुथिनि मिथिंगायारि फुंखा-बोहैथि गैया अब्लाबो बै हादरफोरा रांखान्थियारि बिथिडाव धोनि-मानि । गाहाइ जाहोनानो जाबाय सोलोंथाइ । बिदिन्थि महरै जापान हादरा रांखान्थियारि जाफुंसारनाय मोनसे हादर मानोना जापाननि 100% सुबुंफोरानो सोलोंथाइ – फोरोंथाइ मोन्नाय।
जिउ राहा सोलोंथाइया (Vocational aim of education) साफ्रोमबो गथ’फोरखौ रांखान्थियारि आवथायाव थोंगोर गसंना जिउ दानो आरो रांखान्थियारि बिबान रुजुनायनि फोरोंथाइ होनाय जायो। बेनिखायनो जिउ राहा सोलोंथाइखौ “Bread and butter” होन्नानैबो बुंनाय जायो।
रांखान्थियारि गियाना मानसिखौ गावनि आरो समाज मोन्नैनिबो मुलाम्फानि थाखाय साबसिन दिहुनग्रा जानो गियान होयो । गुबुन फारसे सोलोंथाइया गावनो गावखौ मोन्दांनाय आरो माबादि गावनो गावखौ गोजोननांगौ बेनि गियान होयो। जाय खामानिया रांखान्थिनि लोबां फुंखाजों माब्लाबाबो फोलोमजानो हाया।
(e) सानसुरथुम (Statistics) : सानसरथुमा खारि (Data) खौ बुथुमो, फारागथि खालामना होयो आरो बिजिरना फोरमायना होयो । सोलोंथाइया सानसरथुमनि आबुं खारि बुथुमनायाव थोजासे गदद खालामो । जायनि गेजेरजों बबेबा आयदानि बागै नंगुबै बिजिरथि मोनो आरो बेनि साबस्रांहोनाय आरो फोसाबनायनि सावगारिखौ गोरलैयै मोन्दांनोबो हायो । सानसरथुमखौ फरा आयदानि गुबुन गुबुन फोथाराव बाहायनाय जायो । जैरे- रांखान्थियारि, गोसो बिगियान, आबाद बिगियान बायदि बायदि। बे गासैबो फारिखान्थियाव सोलोंथाइया आबुडै बिहोमा होयो।
बेफोरनि अनगायैबो सानसरथुगा सोलोंथाइनि न’खराव सिमा-गैयि गोहोम खोख्लैयो। जेरै- फरायसा फरायसुलिफोरनि ज सानखां, आनजादनि फिथाइ, बाहागो। लानाय, मोनफुंनाय बायदि बायदि सोलोंथाइयारि गोब्राब सोंथि आरो आयदाफोरखौ सानसरथुमनि राहाजों गोरलैयै बेखेवनो-बिजिरनो हानाय जायो। थिग बेबादिनो फरायसा-फरायसुलिफोरनि अनगायैबो फोरोंगिरि आरो बिमा-बिफा, बोसोनगिरिफोरनि थाखैबो बे आयदाया जोबोद गोरलैयैनो बाहायजाथाव मोनसे बिगियानआरि दाजेम।
उफेरा सोंनायनि फिननाय
सोंनाय- 1. “Evolution of Educational Theory” बिजाबखौ सोर लिरदोंमोन ?
फिननाय : Sir John Adams ।
सोंनाय 2. सोलोंथाइखौ नै मिरुवारि होन्ना सोर बुंदोंमोन ?
फिननाय : John Adams ।
सोनाय-3. सोलोंथाइखौ थाम मिरुवारि होन्ना सोर बुंदोंमोन ?
फिननाय : John Dewey ।
सोंनाय 4. सोलोंथाइया थांना थानायनि आबुङै साखा-फारा जाथाय होन्ना सोर बुंदोंमोन ?
फिननाय : Herbert Spencer ।
सोंनाय-5. गावारि सोलोंथाइयारि थांखिखौ मदद होग्रा सोलोंथाइगिरिनि मुं लिर।
फिननाय : Percy Nunn ।
सोनाय-6. सोलोंथाइनि समाजारि थांखिखौ मदद होग्रा सोलोंथाइगिरिनि मुं लिर।
फिननाय : John Dewey ।
सोंनाय – 7. “Democracy and Education” आरो “Scholl and Society” बे गांनै बिजाबखौ सोर रनसायदोंमोन?
फिननाय : John Dewey ।
सोंनाय-8. सोलोंथाइनि जिउराहा थांखिखौ मदद होन्नाय सानै गियानि सुबुंनि मुं मुंख’।
फिननाय : T. Raymont आरो Mahatma Gandhi ।
सोंनाय-9. सोलोंथाइनि सुबुंखान्थियारि थांखिखौ सोर मदद होदोंमोन ?
फिननाय : John Dewey ।
सोंनाय – 10. Sociology सोदोबा माबे ग्रिक सोदोबनिफ्राय सोमजिदोंगोन ?
फिननाय : ‘Scio’ आरो ‘Logos’.
B. लांदां जायगा आबुं खालाम :
1………..मानसिनि आखुथाइफोरखौ गुस्लाय होयो।
फिननाय : सोलोंथाइया।
2.सोलोंथाइया गोगो सोलेराव…….. होनाय।
फिननाय : गोगो गोसो।
3.सोलोंथाइनि समाजारि थांखिया गोजाम ग्रिक नोगोर………निफ्राय
जादोंमोन।
फिननाय : Sparta ।
4………समाजारि जौगानायनि थाखाय गुदि आरो गोहोम गोनां आयजें।
फिननाय : फरायसालिया।
C. थार एबा नंखाय सायख’ :
1.सोलोंथाइया थाम मिरुवारि होन्ना महात्मा गान्धिया बुंदोंमोन।
फिननाय : नंखाय ।
2.धोरोमसालिया जाबाय खान्थि गोनां सोलोंथाइयारि फसंथाननि बिदिन्थि।
फिननाय : नंखाय ।
3. गोरा खान्थि गैयि सोलोंथाइया सानखा-हखा साजायजानाय नाथाय आबुङै खान्थि गोनां सोलोंथाइ बादि नङा।
फिननाय : थार ।
4. सोलोंथाइया जाबाय सासे मानसिनि गासैबो बिथिंनि जौगानाय लाबोयो।
फिननाय : थार ।
5. सोलोंथाइ आरो सानथौ बिगियाना गरसे फैसानिनो फारनै बिखुं होन्ना Ross आ बुंदोंमोन।
फिननाय : थार ।
6. Fichte आ बुंदोंमोन सोलोंथाइनि महरा सान्थौ बिगियानजों सोमोन्दो गैया।
फिननाय : नंखाय ।



