Unit-1|Chapter 1|Advance Bodo Class 12 Solutions| Bodo Medium|जोंनो सोरां नांगौ- Welcome to the Bodo Tutor Website. In this article, we are delighted to discuss the Class 12 Advance Bodo syllabus under the Assam Higher Secondary Education Council (AHSEC). Our focus will be on addressing all questions from the section ”जोंनो सोरां नांगौ” in Chapter 1 of Class 12 Advance Bodo.

To assist students in mastering the Bodo subject and excelling in their exams, we have made every effort to provide accurate and comprehensive answers. This resource is designed to simplify learning and enhance understanding of the subject matter for students.We encourage students to not only benefit from our resources but also share the Bodo Tutor website with their friends. Your support and feedback inspire us to continue helping students achieve academic success in Bodo studies.
Unit 1 Chapter 1: Advance Bodo MIL Class 12 Solutions| Bodo Medium| जोंनो सोरां नांगौ
सोंनाय-फिननाय
गाहायनि सोंथिफोरखौ फंसे सोदोब एबा बाथ्राजों फिन हो (मोनफ्रोमबो सोंथिनि नम्बरा-1)
1) मा मोननैखौ लानानै बैसोमुथिया गिदिंगासिनो दं होननानै बुंदों? (2008)
फिन:सान आरो हर, सोरां आरो खोमसि बे मोननैखौ लानानै बैसोमुथिया अरायबो गिदिंगासिनो दं होनना बुंदों।
2) ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइखौ सोर लिरदोंमोन? (2010)
फिन:जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइखौ चरन नारजारिया लिरदोंमोन।
3) बे गुस्लासुला मुलुगाव बयनिख्रुइ देरसिना सोर?
फिन:बे गुस्लासुला मुलुगाव मानसियानो बयनिख्रुइबो देरसिन।
4) ‘जोंनो सोरां नांगौ रायथाइयाव’ सोरांखौ माजों रुजुदों?
फिन: गियानखौनो सोरांजों रुजुदों।
5) दानि मुगाया मा सुनायलायनायनि जुग होननानै ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि लिरगिरिया बुंदों?
फिन:दानि मुगायाव मेलेम सुनायलायनायनि जुग होननानै ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि लिरगिरिया बुंदों।
6) ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव मा रोखोमनि सोरांखौ फोरमायदों?
फिन: ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव गोसो आरो मेलेमनि सोरांनि बाथ्राखौनो फोरमायदों। बेवहाय गियानखौनो सोरांजों रुजुदों। गियानानो मानसिनि गोसो आरो मेलेमनि सोरां। बे गैयाब्ला जों गोसोखौ खोमसि दरसि मोनबाय थायो।
7) मानि उखैनायखौ मानसिया जेब्लाबो सुफुंनो हाया होननानै फोरमायदों?
फिन:उदैनि उखैनायखौ सुफुंनो हागौ नाथाय़ गोसोनि उखैनायखौ मानसिया जेब्लाबो सुफुंनो हाया।
8) मानसिनि दुखुनि गुदिया मा होननानै ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव फोरमायदों?
फिन: मावनो बानायानो जेबो दुखुनि गुदि होननानै ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव फोरमायदों।
9) अन्थाइया जेसेबां हुयो एसेबांनो स्लिम स्लिम गोजों जासिनो’ बे बाथ्राखौ सोर मासे रायथाइयाव बुंदों?
फिन:’अन्थाइया जेसेबां हुयो एसेबांनो स्लिम स्लिम गोजों जासिनो’ बे बाथ्राखौ चरन नारजारिया ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव बुंदों।
10) माबादि हाबायाव समखौ बाहायनाङा होननानै ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव फोरमायनाय जादों?
फिन: फिथाइ गैयि हाबायाव समखौ बाहायलाबायनो नाङा होननानै ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव फोरमायनाय जादों।
11) गोसोनि सोराङा मा?
फिन:गोसोनि सोराङा जाबाय गियान।
12) सान आरो हराव जों मा मोनो?
फिन: सानाव जों सोरां मोनो आरो हराव जों खोमसि मोनो।
13) बे गुस्लायसुला मुलुगाव सोरखौ बयनिख्रुइ देरसिन होननानै बुंदों?
फिन:बे गुस्लायसुला मुलुगाव मानसिखौनो बयनिख्रुइबो देरसिन होननानै बुंनाय जादों।
14) मा आखुखौ मानसिया नागारनो हायाखौ होननानै रायथाइगिरिया बुंदों?
फिन:मि एबा जुनार आखुखौ मानसिया नागारनो हायखौ।
15) जोंनि मोजां साननायखौ माय सिं खालामनानै दोनो?
फिन:मि आखुवा जोंनि मोजां साननायखौ सिं खालामनानै दोनदों।
16) दानि मुगायाव मानसिया माजों गसंथानो हायो?
फिन:दानि मुगायाव मानसिया मेलेमनि सानखांथाइजोंसो गसंथानो हायो।
17) दानि मुगाखौ मानि मुगा होननानै रायथाइगिरिया बुंदों?
फिन:दानि मुगाया मेलेम सुनायलायनायनि मुगा होननानै रायथाइगिरिया बुंदों।
18) बयबो मानसियानो जेब्लाबो माखौ नागिरो?
फिन:बयबो मानसियानो जेब्लाबो सुखुखौ नागिरो।
19) मानसिनि लुबैनाया अनजिमा दंना गैया?
फिन: मानसिनि लुबैनाया अनजिमा गैया।
20) जेबो रोङि नेहाद जाम्बा जाम्बिफोरा मानि उखैनाय गैया।
फिन: जेबो रोङि नेहाद जाम्बा जाम्बिफोरा गोसोनि उखैनाय गैया।
21) सोरां मोननो लुबैयोब्ला माखौ नागारनांगौ होनना रायथाइगिरिया फोरमायदों?
फिन: सोरां मोननो लुबैयोब्ला गोसोआव आसुसु मोननाय लाजिनाय एबा मान थांजानो गिनाय बेफोरखौ नागारनो हानांगौ।
22) सोरां सोदोबजों माखौ ओंथि खालामनाय जादों?
फिन: सोरां सोदोबजों गियानखौ ओंथि फोरमायनाय जादों।
23) मालायखौ फोसाबनायनि सिगां गावखौ मा खालामनांगौ?
फिन:मालायखौ फोसाबनायनि सिगां गावखौ फोसाबग्रोनांगौ।
24) माबादि साननाया जेब्लाबो जाफुंनानै फैया?
फिन: रेजें आरो दौलेँ गोसोनि साननायफोरा जेब्लाबो जाफुंनानै फैया।
25) माबादि हाबाफोराव जों समखौ बाहायनो नाङा?
फिन:फिथाइ थायनो रोङि खामानिफोराव समखौ जों बाहायनो नाङा।
26) अननायनि गेजेरजों मा फैयो होनना रायथाइगिरिया बुंदों?
फिन: अननायनि गेजेरजों सोरां फैयो होनना रायथाइगिरिया बुंदों।
27) ‘अन्थाइया जेसेबांनो हुयो एसेबांनो स्लिम स्लिम गोजों जासिनो’ बे बाथ्राखौ सोर बुंदों?
फिन: ‘अन्थाइया जेसेबांनो हुयो एसेबांनो स्लिम स्लिम गोजों जासिनो’ बे बाथ्राखौ चरन नारजारिया बुंदों।
28) बे बुहुमाव बयनिख्रुइबो साननो गोरोंसिन जिबा मा?
फिन:बे बुहुमाव बयनिख्रुइ साननो गोरोंसिन जिबा मानसि।
29) थांनानै थानो थाखाय मानसिनो मा नांगौ होनना रायथाइगिरिया बुंदों?
फिन:थांना थानो थाखाय मानसिनो सोरां नांगौ होनना रायथाइगिरिया बुंदों।
30) दानि मुगायाव मानसिया माजों गसंथानो हायो?
फिन:दानि मुगायाव मानसिया बोलोजों नङा, सोलो आरो मेलेमनि सानखांनायजोंसो गसंथानो हायो।
31) माखौ जेसेबां सोलोंगोन एसेबांनो रोंगोन होनना रायथाइगिरिया बुंदों?
फिन: सोरां एबा गियानखौ जेसेबांनो सोलोंगोन एसेबांनो रोंगोन होननानै लिरगिरिया बुंदों।
32) मानसिया मोजां एबा गाज्रि जानाया सोरनि दाय?
फिन:मानसिया मोजां एबा गाज्रि जानाया मानसिनिनो दाय।
33) “नों मोजां मानसि जायोब्ला बुहुमाव सासे गाज्रि मानसि जोंगोन”- बे बाथ्राया बबे मायथाइनि?
फिन:”नों मोजां मानसि जायोब्ला मुलुगाव सासे गाज्रि मानसि जोबगोन “। बे बाथ्राया जोंनो सोरां नांगौ रायथाइनि।
34) मानसिनि दुखुनि गुदिया मा?
फिन:बानायानो जादों जेनिबो दुखुनि गुदि।
35) सोरखौ जों माब्लाबाबो सिखोमानो हाया?
फिन: इसोरखौ जों माब्लाबाबो सिखोमानो हाया।
36) रायथाइगिरिनि बादियैब्ला दाउसिन-दाउला, एम्फौ-एनलाफोरा दुखु दंना गैया?
फिन:रायथाइगिरिनि बादियैब्ला दाउसिन-दाउला, एम्फौ-एनला गासैहाबो दुखु दं।
37) माबादि मानसिया अरायबो सुखुयै थानो हायो होनना रायथाइगिरिया फोरमायदों?
फिन: जाय मानसिया जा एसे दं बेजोंनो गोजोननानै थानो हायो बिदि मानसिया अरायबो गोजोननानै थानो हायो।
38) मुलुगनिफ्राय सासे गाज्रि मानसिखौ माबादियै फोजोबस्रांनो हायो?
फिन:मुलुगनिफ्राय सासे गाज्रि मानसिखौ गाव मोजां जानानै फोजोबस्रांनो हायो।
39) जोंनो सोरां नांगौ रायथाइनि रायथाइगिरिया सोरखौ संसारनि बिफा होननानै बुंदों?
फिन: इसोरखौनो बे संसारनि बिफा होनना बुंदों।
40) सोरनि अननायाव जों मानसिनि जिउ मोनदों?
फिन:इसोरनि अननायाव जों मानसिनि जिउ मोनदों।
गाहायाव होनाय सोंथिनि फिन हो (गासैनिबो नम्बरा 2)
1) बे मुलुगाव मानसिखौनो बयनिख्रुइबो देरसिन होनना मानो बुंदों?
फिननाय: बे गुस्लायसुला मुलुगाव मानसिखौनो बयनिख्रुइ देरसिन होनना बुंनो हायो। मानोना मानसि माहारिया गावनि गोसो मेलेमजों गाज्रि मोजां सानखांनानै थांना थानायनि आरो गोजौ फारसे गाखोलांनायनि राहा लामा दिहुननानै लानो हागौ। दाउमा-दाउसाफोर एबा गुबुन जिबफोरा बिदि हाया।
2) बेयो मेलेम सुनायलायनायनि मुगा होनना लिरगिरिया मा फोरमायदों?
फिननाय: बेयो मेलेम सुनायलायनायनि मुगा होनना लिरगिरिया एरै फोरमायदोंदि बे मुलुगा समजों लोगोसे गुस्लायनायनि लोगो-लोगो सुबुं सोदोमस्रियाबो गोजौनिफ्राय गोजौसिनाव सिगांलांगासिनो दं।दानि मुगाया मेलेम सुनायलायनायनि मुगा।बयबो नुनो मोनो, अन्थाइया जेसेबांनो हुयो एसेबांनो स्लिम-स्लिम गोजों जासिनो। बिदिनो जेसेबां गोजों, गोजौ सानखाङो एसेबां गोसोआ गोथौ बाथ्राखौ सानखांसिननो हानाय जायो।बेनि थाखायनो सानखांनो नाजानायखौ गारनानै सोरजिसुला गोसोखौ माराम जाहोनो नाङा।
3) ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि लिरगिरिया ‘मानसिनि जिउवा गावनि थाखायल’ नङा ‘ होनना मा फोरमायदों?
“एबा”
‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि लिरगिरिया मानसिनि जिउवा गावनि थाखायल’ नङा ‘ होननायनि ओंथिया मा?
फिननाय: ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि लिरगिरिया मानसिनि जिउवा गावनि थाखायल’ नङा होनना बे बाथ्राखौ फोरमायदों- बयबो मानसिहानो माहारि दानायाव आरो माहारि फोसाबनायाव मोनसे गिदिर बिबान थायो। मानोना, नों आं बयखौबो लानानैसो जोंनि समाज।नाथाय जों गावखौ एबा गावनि न’ बांखौ सिगांनो गोरा गोगोम खालामनानै लाग्रोनांगोन। नङाब्ला माहारिनि हाबा मावनो हानाय नङा।
4) सान आरो हराव जों मा मोनो ?
फिननाय: सानाव जों सोरां मोनो आरो हराव जों खोमसि मोनो। सोरांङाव जों जेबो जिरादखौ मोजाङै नुयो।नाथाय खोमसिनि गेजेराव गोग्लैब्ला जों जेबो नुनो मोना आरो गोसोआव गिनाय फैयो।
5) मानि थाखाय मानसिया गोरलैयै गोजौ लामाजों दावगालांनो हाया?
फिननाय: मोजां-गाज्रि सायख’नानै लानो रोंगौब्लाबो मानसिया मि आखुखौ नागारनो हायाखै। गोबां समाव बेनो जोंनि मोजां साननायखौ सिं खालामनानै दोनो।बेनि थाखायनो मानसिया गोरलैयैनो मोजां लामाजों दावगालांनो हायाखै। गोजौवाव उथ्रिलांनो थाखाय जों मि आखुखौ नारदबनानै सिं खालामनानै दोननो बयबो नाजानांगौ।
6)सोरजिसुला गोसोखौ जों मानो माराम जाहोनो नाङा?
फिननाय: बयबो नुनो मोनो अन्थाइया जेसेबांनो हुयो एसेबां स्लिम स्लिम गोजों जासिनो।बिब्दिनो जेसेबां गोजों, गोजौ सानखाङो एसेबां गोसोआ गोथौ बाथ्राखौ सानखांसिननो हानाय जायो।बेनि थाखायनो सानखांनो नाजानायखौ गारनानै सोरजिसुला गोसोखौ जों माराम जाहोनो नाङा।
7) मालायखौ फोसाबनायनि सिगां गावखौ फोसाबग्रोनांगौ होननानै राइथाइगिरिया मानो बुंदों?
फिननाय: मालायखौ फोसाबनायनि सिगां गावखौ फोसाबग्रोनांगौ, मानोना गाव मोजां जाग्रोयोब्लासो मालायखौ फोसाबनो हायो।मानसियानो मानसि खालामो।
8) मानसिया बे संसाराव माबादि जानो हायाब्ला गासैबो फैमाल होननानै रायथाइगिरिया बुंदों?
फिननाय: संसाराव जोनोम लानानै अराय जिउनि गियान बुथुमनानै मानसिया मानसिबादि जानानै थांना थानो हायाब्ला गासैबो फैमाल होननानै राइथाइगिरिया बुंदों।
9) रायथाइनि गेजेरजों मानसिखौनो बयनिख्रुइ देरसिन जिब होननानै मानो बुंनाय जादों ?
फिननाय: जोनो सोरां नांगौ रायथाइनि गेजेरजों मानसिखौनो बयनिखुइ देरसिन जिब होनना बुंनाय जादों। मानोना मानसिया गावनि गोसो मेलेमजों मोजां गाज्रि सानखांनाने थांना थानायनि आरो गोजौ फारसे गाखोलांनायनि राहा लामा दिहुननानै लानो हायो। नाथाय गुबुन मि-जुनारफोरा बिब्दि हाया।
10) मानसिया जेसेबांनो सोरां मोनो एसेबांनो मा जालाङो होनना बुंदों ?
फिननाय: मानसिया जेसेबांनो सोरां मोनो एसेबांनो साननो हानाय जानानै फैयो आरो बिसोरनि रायजो जानायनि लामायाबो जोबोरैनो जेथो गोनां ‘जालांसिनो।
11) मानसिया मा मा राहायै गियानखौ मोननो हायो होनना बुंदों?
फिनननाय: मानसिया फरायनानै, मेगनजों नुनानै, खोमाजों खोनासंनानै, गोसोजों साननानै आखाइजों मावनानै आरो खुगाजों रायग्लायनानै मानसिया बायदि गियानखौ मोननो हायो ।
12) मा मा जिरादा थांना थानायनि नंगुबै जिराद होननानै रायथाइगिरिया फोरमायदों ?
फिननाय: बिसि फिसाइनि गोथौ अनज्लायनाय, गथ’ – गथाइखौ मोजाङै फोरोंनानै मानसि खालामनाय, गावनि माहारिखौ गोसोजों मोजां मोननाय बेफोरनो थाना थानायनि नंगुबै जिराद होननानै रायथाइगिरिया बुंदों।
13) मा मा बिथिंनिफ्राय जों गावखौ हमथानांगौ?
फिननाय: खोनासंथावि गाज्रि रावखौ खोनासंनाय, मुगैथाव हाबा एबा मुवा ‘नायनाय, दांनाय मोनामसुनाय, सोलानाय आरो गोसो जानानै गाज्रि हाबा मावनो साननायनिफ्राय जों गावखौ हमथानांगौ।
14) गोसो हमथानो हायैयाव मानसिया मा जानांगौ जायो?
फिननाय: गोसोखौ हमथानो हायैयावनो मानसिया दुखु मोनो, खोमसि फैयो खोमसि फैयोब्ला मानसिया नखौबो नंगौ सानफ्लाङो।
15) रायथाइगिरिनि बादियैब्ला माबादि बिजाबखौ फरायनांगौ आरो माबादिखौ फरायनाङा?
फिननाय: गियानजों बुंफबनाय गोथार बिजाबफोरखौ फरायनांगौ आरो फाब गोनां गाज्रि बाथ्रा थानाय बिजाबफोरखौ दाफराय होनना रायथाइगिरिया बोसोन होदों।
16) मानि थाखाय मानसिया गोरलैयैनो मोजां लामाजों दावगालांनो हाया ?
फिननाय: ‘बे गुस्लायसुला मुलुगाव मानसियानो बयनिख्खुइ देरसिन जिबब्लाबो मानसिया गावनि मि आखुखौ नागारजोबनो हायाखै। गोबां समाव बेनो जोंनि मोजां साननायखौ सिं खालामनानै दोनो । बेनि थाखायनो मानसिया गोरलैयैनो मोजां लामाजों दावगालांनो हाया।
17) “अन्थाइया जेसेबांनो हुयो एसेबांनो स्लिम स्लिम गोजों जासिनो ” होनना रायथाइगिरिया मा फोरमायदों?
फिनः “अन्थाइया जेसेबांनो हुयो एसेबांनो स्लिम स्लिम गोजों जासिनो’ होनना रायथाइगिरिया बेखौनो फोरमायदोंदि मानसिया जेसेबां गोजों गोजौ सानखाङो एसेबांनो गोसोआ गोथौ बाथ्राखौ सानखांसिननो हानाय जायो । बेखायनो सानखांनो नाजानायखौ गारनानै सोरजिसुला गोसोखौ माराम जाहोनो नाङा।
18) गाहायनि सोंथिफोरखौ गुवारै फिन होः (गासैनिबो नम्बरा 4 )
1) मानसिखौ मानो बयनिखुइबो देरसिन जिब होनना बुङो ? ‘जोंनो ‘सोरां नांगौ’ रायथाइनि हेफाजाबाव लिर। (2009)
“एबा”
बे मुलुगाव मानसिखौ मानो बयनिख्रुइबो देरसिन होनना बुंदों लिर। (2010, 2013 )
फिननाय: बे गुस्लायसुला मुलुगाव मानसियानो बयनिख्खुइ देरसिन होनना बुंनो हायो। मानोना मानसिया गावनि गोसो मेलेमजों गाज्रि मोजां सानखांनाने, थांना थानायनि आरो गोजौ फारसे गाखोलांनायनि राहा, आरो लामा दिहुननानै लानो हागौ। दाउमा मैमाफोर एबा गुबुन जिबफोरा बिदि हाया।
सानस’हायि समनिफ्रायनो दिनैसिम मानसिनि मेलेमा लासै लासैयैनो हासार गोनांसिन जाबोगासिनो दङ। मानसिनि गोसो मेलेमजों सान हर सानखांनानै नुफेरै बायदि बायदि मुवा दिहुननायफोरखौ नुनानै दिनै मुलुगनि मानसिफौरानो गोमोहाबदों। मानसिनि मेलेमाव बेबादि गोबां गोहो दं । बेफोरनि थाखायनो मानसिखौनो मुलुगाव बयनिख्रुइबो देरसिन होननानै ‘जोंनो सोरां नांगौ रायथाइयाव’ फोरमायदों।
2) ‘जोनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव लिरगिरिया सोरांखौ मानो नांगौ होनना फोरमायदों ? (2012, 3 नम्बरनि )
फिन: ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव लिरगिरिया थांना थानो थाखाय मानसिनो सोरां नांगौ होनना फोरमायदों। मानोना संसाराव जोनोम लानानै अराय जिउनि गियान बुथुमनानै थार गियाननि मानसिबादि मानसि जानानै थांना थानो हायाब्ला गासैबो फैमाल। थांना थानो थाखाय मानसिया उदैनि उखैनायखौ फोलोमनायानोल’ थोजासे नङा। ओंखाम जानानैल’ मानसिया थांनानै थानो हाया। बिदि जानायमोनब्ला जो दाउ अमाफोरबादि जानानै ‘थागौमोन । न’-बां, हा-हु, मैसो मोसौ आरो रां थाब्लानो मानसिया मानसि जानो हाया। बेफोर थासेयावबो बेनि लोगो लोगो मानसिनो सोरां नांगौ- गोसोनि सोरां, मेलेमनि सोरां।
गुरस्लायनायनि लोगो लोगो सुबुं सोदोमस्रियाबो गोजौनिफ्राय ‘गोजौसिनाव सिगांलांगासिनो दङ। दानि मुगायाव बोलोजों नङा, गोसो आरो मेलेमनि सानखांनायजोंसो गसंथानो हायो। बेयो मेलेम सुनायलायनायनि जुग। बयबो नुनो मोनो अन्थाइयाव जेसेबांनो हुयो एसेबांनो, स्लिम स्लिम गोजों जासिनो। बिब्दिनो जेसेबां गोजों, गोजौ सानखाडो एसेबां गोसोआ गोजौ बाथ्राखौ सानखांसिननो हानाय जायो। बेनि थाखायनो सानखांनो नाजानायखौ गारनानै सोरजिसुला गोसोखौ माराम जाहोनो नाडा । मानोना थांना थानो थाखाय जोनो सोरां नांगौ। बेबादिनो ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइयाव लिरगिरिया थांना थानो थाखाय मानसिनो सोरां नांगौ होनना फोरमायदों।
4) ” मानसिनि जिउवा गावनि थाखायल’ नङा’- लिरगिरिया बिदि बुंनायनि ओंथिया मा ? (2012, 5 नम्बरनि )
“एबा”
‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि लिरगिरिया’ मानसिनि जिउवा गावनि ‘थाखायल’ नङा होनना मा फोरमायदों ? (2014)
फिनः ‘जोनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि लिरगिरिया ‘मानसिनि जिउवा गावनि थाखायल’ नङा होनना बेखौनो फोरमायदोंदि माहारि दानाय आरो माहारि फोसाबनायाव बयबो मानसिहानो मोनफा गिदिर बिबान थायो । मानोना नों आं बयखौबो लानानैसो जोंनि समाज। नाथाय मानसिया गावखौ एबा गावनि न’ बांखौ सिगांग्रो गोरा गोगोम खालामनानै लाग्रोनांगौ। नङाब्ला जों हारि एबा समाजनि थाखाय खामानि मावनो गोब्राब जानानै फैयो।
बिसि फिसाइनि गोथौ अनलायनाय, गथ’- गथाइखौ मोजाडै फोरोंनानै मानसि खालामनाय, गावनि माहारिखौ गोसोजों मोजां मोननाय बेफोरनो थांना थानायनि नंगुबै गोनां जिराद। जायनि न ‘आव अनग्लायनाय गैया, जेब्लाबो दावराव-दावसि बे न’आव सोरां फैया। संख्रि- बानलुनि नांग्लाय खमज्लाय बायदिसिनाया बयनिबो नखराव इसेब्लाबो थायो । नाथाय बिदि. होननानै ननि गोजोनखौ खोमानानै लानो नाङा। बेबादिब्ला माइनाव खारगोन, खोमसिया साग्लोबसिनगोन। अनज्लायनाय आरो मोजां मोनज्लायनायानो मानसिनो जायखिजाया हाबाखौ मावनो बोलो होफैयो।
मालायनि मोजां नुयोब्ला नोंबो मोजांमोन। मालायनि मोजांखौ नायनों हायि मानसिया माहारिखौ मोजां मोननो हाया। माहारिखौ मोजां मोननो हायि मानसिनि गोसोआव दुलाराय बैसोमुथिखौ मोजां मोननाय फैया। बे संसाराव गुबुन गुबुन बायदिसिना हारिनि मानसि दङब्लाबो जो बयबो नखरसेनि आरो जों बयबो दुलाराय संसारखौनो जोंनि न’ बादि साननो हानांगोन, अब्लासो संसाराव गोजोन फैगोन। बेनिखायनो ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि लिरगिरिया ‘मानसिनि जिउवा गावनि थाखायल’ नङा होनना बेफोर बाथ्राखौनो फोरमायदों।
4)’जोनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि गेजेरजों मा मा सोरांनि बाथ्रा बुंदों? (2015)
फिननाय: ‘जोनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि गेजेरजों रायथाइगिरिया गोबां रोखोमनि सोरांनि बाथ्रा फोरमायदों। रांयथाइगिरिया सोरांखौ गियानजों रुजुदों। आरो थांना थानो थाखाय बे गियाननि सोरांखौ मानसिनो नांगौ । मानसिनि गोसोआव सोरां आरो खोमसि बे मोननैबो दं। गियाना जादों गोसोनि सोरां । बे गैयाब्ला मानसिया गोसोखौ खोमसि दरसि मोनबायथायो।
संसाराव जोमोन लानानै अराय जिउनि गियान बुथुमनानै थार गियाननि मानसिबादि मानसि जानानै थांना थानो हायाब्ला गासैबो फैमाल । उदैनि उखैनायखौ सुफुंनानैल’ मानसिया थानानै थानो हाया। बिदिमोनब्ला जों दाउ अमाफोरबादि जानानै थागौमोन। बेनिखायनो मानसिनो रां-रुफाजों लोगोसे गियान एबा सोरांखौ, बेनो जाबाय- गोसोनि सोरां आरो मेलेमनि सोरां।
मुलुग संसारा गुस्लायनायजों लोगोसे सुबुं सोदोमम्रियाबो गोजौनिफ्राय गौजौसिनाव सिगांलांगासिनो दङ। दानि मुगायाव बोलोजों नङा, गोसो आरो मेलेमनि सानखांनायजोंसो गसंथानो हायो। बेयो मेलेम सुनायलायनायनि जुग। मोजां खोथा सोलोंनाय, गाज्रि खामानि एबा जिराद आरो गाज्रि बाथ्राफोरनिफ्राय गावखौ जानगारहोनानै लाखिनाय, बयजोंबो अनलायनानै सोलिनाय, इसोरनि फारसे गिनाय थानाय बेफोर बायदि रोखोमनि गियानखौ मानसिनो नांगौ। बेबादिनो जोनो सोरां नांगौ रायथाइनि गेजेरजों रायथाइगिरिया बायदि रोखोमनि गोसो आरो मेलेमनि सोरांनि बाथ्राफोरखौनो फोरमायदों।
5)अननायनि गेजेरजों सोरां फैयो बुंनायनि ओंथिया मा लिर। (2015 , 6 नाम्बारनि)
फिननाय: अननायनि गेजेरजों सोरां फैयो बुंनायनि ओंथिया जादों अनज्लायनायनि गेजेरजोंसो मानसिया गोजोनै थांना थानो हायो । सोराङाव जेबो जिरादखौ जों मोजाङै नुयो, नाथाय खोमसियाव जेबो मुवा, अब्लानो जोंनि गोसोआव गिनाय फैयो । बिदिनो मानसिनि गोसोआव सोरां आरो खोमसि दं। अननायनि गेजेरजों जों बे सोरांखौ मोननो हायो । रावबो मानसिया हारसिडै थांना थानो हाया। गासैबो मानसियानो नखर, समाज गासैयावबो गोरोबलायनानै थानांगौनि गिदिर बिबान दं । बिसि फिसाइनि गोथौ अनज्लायनाय, गथ’ – गथाइखौ मोजाङै फोरोंनानै मानसि खालामनाय, गावनि माहारिखौ गोसोजों मोजां मोननाय बेफोरनो थाना थानायनि नंगबै जिराद।
जायनि न ‘आव अनज्लायनाय गैया, जेब्लाबो दावराव दावसि बे न’ आव माब्लाबाबो सोरां फैया। संख्रि बानलुनि नांग्लाय खमज्लाया बयनियावबो थायो । बिदि होननानै नखरनि गोजोनखौ खोमानानै लानो नाङा । बेबादिब्ला माइनाव खारगोन, खोमसिया साग्लोबगोन। अनग्लायनाय आरो मोजां मोनप्लायनायानो मानसिनो जायखि जाया हाबाखौ मावनो बोलो होफैयो।
मालायनि मोजां नुयोबोला नोंबो मोजां मोन। मालायनि मोजांखौ नायनो हायि मानसिया माहारिखौ आरो दुलाराय बैसोमुथिखौ मोजां मोननो हायो । बे संसाराव सानथ्र ‘हायै गुबुन गुबुन बायदिसिना हारिनि मानसि दङ ब्लाबो जो बयबो नखरसेनि आरो दुलारीय संसारखौनो जोंनि न’ होनना साननो हानाय जानांगोन। संसारनि बयखौबो मोजां मोननायबादि देरसिन मोजां मोननाय जेबो जानो हाया। जों बयबो इसोरनि फिसा । बिथांनि अननायावसो जों मानसिनि जिउ मोनदों । बिथांनि अननायखौ ‘जेब्लाबो खर’ आव लानानै आगान सुर। अननायनि गेजेरजोंसो सोरां फैयो । बेबादिनो ‘अननायनि गेजेरजों सोरां फैयो’ होननानै रायथाइगिरिया बेफोर बाथ्राखौनो फोरमायनो नाजादों।
6) थांनाय समा जेब्लाबो फैफिना’ बे बाथ्राखौ बैखेवना लिर। (2016)
“एबा”
‘थांनाय समा जेब्लाबो फैफिना’ होननानै रायथाइगिरिया मा बाथ्रा फोरमायदों लिर।
फिननाय: ‘थांनाय समा जेब्लाबो फैफिना’
गोजौनि बाथ्रा खोन्दोखौ चरन नारजारिनि लिरनाय ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइ आयदानिफ्राय दिखांना लानाय जादों। बे बाथ्रा खोन्दोनि गेजेरजों रायथाइगिरिया बेखौनो फोरमायनो नाजादोंदि, थांखांनाय समखौ जों माब्लाबाबो मोनफिना। बेखायनो गासैबो खामानिखौनो जों थि समाव मावनांगौ।
थांखांनाय समा जेब्लाबो फैफिना । समनि लोगो लोगो जोंनि बैसोआबो हालो-दैलो थांफागासिनो दङ । बेनिखायनो फिथाइ थायनो रोङहाबायाव मोनफिननो गैयि समखौ जों जेरै मेरै बाहायलाबायनो नाङा । जोंनि लुबैनाय, जोंनि उखैनायखौ सुफुंनो सानोब्ला जोंनि जिउनि थांखिया जेब्लाबो गिदिरथार जानांगोन। मोजांनि थाखाय नोंनि थांखिखौ रावबो हमथानो हाया। गावखौ बयजोंबो मोजां मोनजानो लुबैयोब्ला जों मालायखौ मोजां मोनग्रोनोबो हानांगोन। मालायनि हेफाजाब लुबैयोब्ला जों मालायखौबो हेफाजाब होनो हानांगोन।
बेखायनो समजों लोगोसे गासैबो खामानिखौ थि समाव मावनो हायोब्लासो मानसिया मानसि जानो हायो। उन्दै समनिफ्रायनो दिनै इसे, गाबोन इसे सोलोंनानै लायाब्ला उनाव जों हांमा सुरहाब सुरहाब गालोब्लाबो उन्दैनि समखौ मोनफिननाय नङा। अरायबो जोंनि गोसोआ उनदाहाजों गेरेबलांगोन। अब्ला नोंनि खाथियाव फैनानै रावबो आय’ होनफैनाय नङा। बेबादिनो ‘थांनाय समा जेब्ला फैफिना’ होननानै रायथाइगिरिया थि समाव मावनांगौ खामानिफोरखौ मावनायनि बेफोर गोथौ ओंथिगोनां बाथ्राफोरखौनो फोरमायनो नाजादों।
7) गोसोनि सोरांखौ माबादि मोननो हागौ ? बे सोराङा बबेनिफ्राय फैयो लिर।
फिननाय: बयबो मानसियानो जेब्लाबो सुखुखौ नागिरो । जोंनि नागिरनाय लुबैनायनि अनजिमा गैया । नाथाय लुबैनाय मानिखौ बे मुलुगाव रावबो सुफुंनो हाजोबा । हानायमोनब्ला गियान मोननो थाखाय मानसिनि नाजानायाबो थानाय नङामोन । उदैनि उखैनायखौ सुफुंनो हागौ, नाथाय् गोसोनि उखैनायखौ सुफुंनो हाया।निखावरि जाम्बि- जाम्बाफोरा गोसोनि उखैनाय बारा गया मानोना बिसोरहा गोथौवै साननो हानाय गोहो गया। बेनिखायनो बिसोरहा गोसोनि उखैनायाबो बारा गया। नाथाय मानसिया जेसेबा सोरां मोनो एसेबां साननो हानाय जानानै फैयो आरो बिसोरनि राइजो जानायनि लामायाबो जोबोरैनो जेथो गोनां जालांसिनो । बे जेथो गोनां लामाखौ बोदलानानै लांदां खालामनो थाखाय राहा सानखांनायनि गेजेरजों गुवारनिफ्राय गुवारसिन जाबोयो । बेखौनो बुङो सोरां मोननाय । बेबादिनो जों गोसोनि सोरांखौ मोननो हायो ।
बे सोराङा जों सोलोंनायनिफ्रायनो फैयो । बे गोसोनि सोरांखौ मोननो थाखाय जो खुरखाव खुरसि नागिरलायनो नाङा । बेखौ जेसेबां सोलोंगोन एसेबंनो रोंगोन, मुलुगनि बाथ्राखौ मोनथिसिनगोन। बें मुलुगाव मोनथिनो, गोनां खौरांनि अनजिमा गया। दुलाराय संसारानो जोंनि हाबाथिलि । जोंनि हाबायानो जोंनि लामाखौ दिन्थिगोन। नाथाय जोंनि मावनाय आरो सोतोंनायनि फिथाइया जोंनि मोजांनि थाखाय जानांगोन। बेबादियैनो जों सोरांखौ मोननो हायो।
8) सोरांखौ मोननो थाखाय मा माखौ नागारनांगौ रायथाइनि हेफाजाबै फोरमाय।
फिननाय: सोराखौ मोननो थाखाय जों माखासे आरजायि आखुफोरखौ नागारनो हानांगौ। सोरां मोननो थाखाय जो गोसोआव आसुसु मोननाय, लाजिनाय एबा मान थांजानो गिनाय, बेफोरखौ नागारनांगौ। मिथिनो गोनां खोथाखौ जो उन्दैनिफ्रायबाबो सोलोंनानै लानांगौ। गिदिर गिदिर लेखा फरायब्लाल’ गियानखौ मोनजोबनो हाया।
गावनि गोसोखौ माब्लाबाबो दाहगारसार। खोनासंथावि गाज्रि रावखौ खोनासंनाय, मुगैथाव हाबा एबा मुवा नायनाय, दांनाय, मोनामसुनाय आरो सोलानाय बेफोरनिफ्राय जेब्लाबो जानगारनानै थानांगौ।
गोसो जानानै गाज्रि हाबा मावनो साननायनिफ्राय जेब्लाबो जानगाराव था। जोंनि गोसोआ जायखौ गाज्रि सानो बेखौ दामाव, गोसोखौ हमथानो हायाब्ला दुखु मोनो, अंब्लानो खोमसि फैयो । मावनांगौ हाबाखौ जेब्लाबो मावनो दाबा, मावनो बानायानो जेब्लाबो दुखुनि गुदि । नोंनि साननाय आरो मावनायजों मालायनि गोसोआव जेब्लाबो दुखु दाहो। गाव मोजा मिथियि खोनालाबायनाय जाथावि बाथ्रा लानानै मालायनि सेराव दा धल दामलाबाय। बिगोमा गैयियाव मालायनि बेसादखौ आखाइ दाहो। थगाय थसि खालामनाने, खावनानै एबा बुख्रुब-सुख्रुब, सिगि-सग’ खालामनानै मालायनि मुवा लानायनि समान गाज्रि हाबा जेबो गया। बेबादिनो रायथाइगिरिया सोरांखौ मोननो थाखाय माखासे आरजायि आखुफोरखौ मानसिया नागारनो हानांगोन होननानै रायथाइनि गेजेरजों फोरमायदों।
9) सोरांखौ गियान आरो खोमसिखौ अगियानजों माबादि रुजुनाय जायो ? गियान जायोब्ला सुखुवा माबादि फैयो आरो अगियानजों दुखुवा मानो थाफायो रायथाइनि हेफाजाबै फोरमाय।
फिननाय: सान आरो हर, सोरां आरो खोमसि बे मोननैखौ लानानै बैसोमुथिया अरायबो गिदिंगासिनो दं। सानाव जों सोरां मोनो आरो हराव जों खोमसि मोनो। सोराडाव जों जेबो जिरादखौ मोजाडै नुयो, नाथाय खोमसिनि गेजेराव गोग्लैयोब्ला जों जेबो नुनो मोना-गोसोआव गिनाय फैयो। बिदिनो मानसिनि गोसोआवबो सोरां आरो खोमसि दङ। गियाना जादों गोसोनि सोरां, बे गैयाब्ला जों गोसोखौ खोमसि दरसि मोनबाय थायो । थामहिनबा अगियानानो जादों गोसोनि खोमसि । बेबादिनो गियानखौ सोरांजों आरो अगियानखौ खोमंसिजों रुजुनाय जायो।
गियान जायोब्ला जों सुखु मोननो हायो नाथाय अगियानजों दुखुवा जेब्लाबो नांफानानै थाबाय थायो । मानसिया जेसेबांनो सोरां मोनो एसेबां साननो हानाय जानानै फैयो आरो बिसोरनि रायजो जानाय लामायाबो जोबोरैनो जेथो गोनांसिन जालाङो । बे जेथो गोनां लामाखौ बोदलानानै लांदां खालामनो थाखाय राहा सानखांनायनि गेजेरजों मानसिनि साननाय- हनायफोरा गुवारनिफ्राय गुवारसिन जाबोयो। बेखौनो बुडो सोरां मोननाय । गियान मोननायनि गेजेरजों मानसिया जेबो रोखोमनि जेंना जेंसिजोंनो जुजिनो हानाय जायो आरो बिदिनो बिसोरनि जिउवाव सुखुवा जायगा लायो। नाथाय अगियानजों दुखुवा जेब्लाबो नांफानानै थायो । मानोना जाम्बि-जाम्बाया जायखि-जाया जेंनायाव गोग्लैयोब्ला बांसिन बरादनि सायाव लामा नायनानै थानांगौ जायो । रायजो जानायनि जेंना जेथोखौ माबोरै बोस्रांनांगौ बेखौ अगियानफोरनि गोसो-मेलेमआ मोनदांस’आ, बेखायनो बिसोर जेब्लाबो जिंगायाव गोग्लैसोनानै थानांगौ जायो। बेबादियैनो रायथाइगिरिया गियान जायोब्ला सुखु फैयो आरो अगियानजों दुखुवा अरायबो नांफाना थायो होनना फोरमायनो नाजादों।
10) गाव हारसिङै गियानखौ मोनब्लाल’ जाया होननानै रायथाइगिरिया मा फोरमायदों ?
फिननाय: गाव हारसिङै गियानखौ मोनब्लाल’ जाया होननानै रायथाइ गिरिया बेखौनो फोरमायनो नागिरदोंदि गियानखौ गाव मोनखांनायनि उनाव बेखौ बयबो मोननायबादियै जेरावबो सारदलानानै होनांगौ। बिब्दि खालामोब्लासो दुलाराय सुबुं माहारिनि मोजां जागोन। गिनायखौ गाव मोनखांनायनि उनाव बेखौ दलरलर लाना थाबायथानो रावनिबो जेबो खहाबो जाया नाथाय मुलाम्फाबो जाया । नाथाय बेखौ जेब्लाबो गोसोआव लानाय गोनांदि, गाव मोजां जाग्रोनायनि उनावसो गुबुनखौबो मोजां खालामनो हायो । खानाया माब्लाबाबो गुबुन सासे खानाखौ दैदेनलांनो हाया । साननानै नायनांगौ बाथ्रादि मानसियासो मानसि खालामनो हायो, आनान गसाइया बयखौबो मानसि मुस्रियै बयखौबो समानैनो दानानै हरदों। जोनोमनिफ्रायनो सोरखौबा मोजां, सोरखौबा गाज्रि, सोरखौबा उन्दै, सोरखौबा गिदिर, सोरखौबा आखल मोजां, सोरखौबा गाज्रि आखलनि दानानै हराखै। मोजां गाज्रि जानाया जोनोम जाखांनायनि उननिसो बाथ्रा।बेनि थाखाय मानसियानो दायनिगिरि, इसोरा नङा।
बेखायनो रायथाइगिरिया फोरमायदों गाव गियानखौ मोनखांनायनि उनाव बेखौ गुबुननोबो बिलायनाने होनांगौ । होमब्लासो मुलुगाव गोजोन फैगोन। जाम्बि-जाम्बाखौ फोरों आरो बोलो गोहो होनानै हानायमानि हेफाजाब होनांगौ। होमब्लासो सासेजों लोगोसे बयबो सोरां मोनफागोन, बयनिबो जिउवा गोथार जागोन। बेबादिनो गाव हारसिङै गियानखौ मोनब्लाल’ जाया होननानै रायथाइगिरिया बेफोर बाथ्राखौनो फोरमायदों।
11) गोसोनि उखैनायखौ जेब्लाबो सुफुंनो हाया होननानै मानो बुंदों?
फिननाय: रायथाइगिरिया गोसोनि उखैनायखौ जेब्लाबो सुफुंनो हाया होननानै बुंदों। बयबो मानसियानो जेब्लाबो सुख एबा गोजोनखौ नागिरो । मानसिनि लुबैनाय हास्थायनायनि अनजिमा गया। बाथ्रायावनो दं “Human wants are unlimited। नाथाय बे लुबैनायखौ मानसिया माब्लाबाबो सुफुंजोबनो हाया। हानायमोनब्ला गियान मोननो थाखाय मानसिनि नाजानायबो थानाय नामोन। उदैनि उखैनायखौ सुफुनो हांगौ, नाथाय गोसोनि उखैनायखौ जेब्लाबो सुफुंनो हाया, आरो बेनो सोरां मोननायनिबो साबसिन लामाया । जेबो रोङि नेहाद जाम्बि जाम्बाफोरा गावनि उखैनायखौ मोन्थिगौ, नाथाय बिसोरहा गोथौवै साननो हानाय गोहो गया। बेखायनो बिसोरहा गोसोनि उखैनायाबो बारा गैया। नाथाय बिसोरहा लुबैनाय हाबिलास गैया होनना बुंनो हाया, लुबैनाय हास्थायनाया बयहाबो दं नाथाय मानसि लायै मानसि बेयो इसे आलादा आलादा रोखोमनि जायो।
फारसेथिं मानसिया जेसेबां सोरां एबा गियान मोनो एसेबांनो साननो हानाय जानानै फैयो आरो बिसोरनि रायजो जानाय लामायाबो जोबोरैनो जेथो गोनां जालांसिनो । आरो बे जेथो गोनां लामाखौ बोदलानानै लांदां खालामनो थाखाय राहा सानखांनायनि गेजेरजों गुवारनिफ्राय गुवारसिन जाबोयो । बेखौनो बुड़ने सोरां मोननाय, बिदि मानसिनि साननाय हनायनि सिमाया गोथौ आरो गुवार जानायनि थाखायनो गोसोनि मिजिं हाबिलास लुबैनायफोरा गुवारनिखुइ गुवारसिन जालांगासिनो थायो । बेखायनो रायथाइगिरिया गोसोनि उखैनायखौ जेब्लाबो सुफुंनो हाया होननानै रायथाइनि गेजेरजों फोरमायदों।
13)जोनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि गेजेरजों मा मा मोजां बोसोननि बाथ्रा फोरमायदों लिर।
फिननाय: ‘जोनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि गेजेरजों रायथाइगिरिया जोंनो गोबां मोजा बोसोननि बाथ्रा फोरमायदों। रायथाइगिरिया फोरमायदोंदि जों माब्लाबाबो गावनि गोसोखौ हगारसारलानो नाङा गावखौ गाव हमथानो हानाया मोनसे गिदिर सोलोंनाय।खोनासंथावि गाज्रि रावखौ खोनासंनाय, मुगैथाव हाबा एबा मुवा नायनाय, दांनाय, मोनामसुनाय आरो सोलायनाय बेफोरनिफ्राय गावखौ हमथानानै लाखिनांगौ । गोसो जानानै गाज्रि हाबा मावनो साननायनिफ्राय गोसोखौ हमथानांगौ । जोंनि गोसोआ जायखौ गाज्रि सानो बेखौ जेब्लाबो मावैयानो मोजां। गोसोखौ हमथानो हायाब्लानो जो दुखु मोनो, अब्लानो खोमसि फैयो।
मावनांगौ हाबाखौ मावनो दाबा । मावनो बानाया जेनिबो दुखुनि गुदि । संसारखौ गुवारै नायनो नाजा। जोंनि साननायजों, जोंनि मावनायजों मालायनि गोसोआव दुखु होनाङा। गाव मोजाडै मिथियै खोनालाबायनाय जाथावि बाथ्राखौ गुबुननो खोन्थाथिंनाङा। जेब्लाबो नंगौखौ सान, बुं आरो थारखौ माव। बिगोमा गयियाव मालायनि बेसादखौ आंखाइ होनाङा । थगाय थसि खालामनाने, खावनानै आरो बुख्रुब-सुख्रुब, सिग’-सग’ खालामनानै, मालायनि मुवाफोरखौ लानायनिख्रुइ गाज्रिसिन खामानि आरो जेबो गया। जाम्बि-जाम्बाखौ आरो बोलो गोहो होनानै हानायमानि हेफाजाब होनांगौ । होमब्लासो जों बयबो सोरां मोनगोन।
मावनांगौ खामानिफोरखौ थि समाव मावनांगौ । उन्दै समनिफ्रायनो सोलोंनो गोनांखौ सोलोंनानै लायाब्ला जों उनाव गाबै गाबै थांखांनाय समखौ नागिरब्लाबो मोननो थाडा। बेखायनो फिथाइ थायनो रोङि हाबायाव जेब्लाबो मोंननो गैयि समखौ बाहायलाबायनो नाडा। इसोरखौ जेब्लाबो गिनानै सैथोजों सोलिनो नाजानांगौ मानोना इसोरखौ रावबो सिखोमानो हाया। बिदिनो जों बयबो बयजोंबो अनज्लायनानै सोलिनांगो । अनग्लायनायनि गेजेरजों सोरां फैयो । बेबादिनो ‘जोंनो सोरां नांगौ’ रायथाइनि गेजेरजों रायथाइगिरिया मोजां मोजां बोसोन होनाय बाथ्राफोरा बेरखांदों।



Anyone questions