Class 11 Education Unit 3 Bodo Medium|फरायसालि आरो बेनि आफाद एबा फसंथान: Welcome to our Bodo Tutor Website. In this post,we are going to provide you the most important questions-answers of Unit 3 Sub-Education Bodo Medium.

फरा आयदानि सोंनाय फिननाय
1. फरायसालि फसंथाननि ओंथिया मा?
फिननाय:गंसे फरायसालिनि न’, गेलेग्रा फोथार, फरायसालिनि माल-माथा (School Furniture), गुबुन नांगौफोर आगु,सुबुंङारि सम्पद-फरायसाफोर, फोरोंगिरिफोर आरो खामानि मावग्रा, बेफोर गासैखौबो बेंखननानै मोनसे गुवार सोदोबानो जादों फरायसालि फसंथाननि ओंथि।जेराव सासे फरायसाया गोनांथि जानाय बादि गोगो सोलोंथाइ मोननो हायो।
सोंनाय-2. फरायसालि गायसननायनि मोनथाम देहायारि (Physical) फुंखाया मा मा ?
फिन्नाय : फरायसालि गायसननायनि देहायारि फुंखाफोरा एबा सम्पदफोरा जादों
(i) जायगा एबा हा ।
(ii) फरायसालिनि न’ आरो गेलेग्रा फोथार ।
(iii) थाखो ख’ था।
(iv) बिजाब बाख्रि |
(v) बिगियान आनजाद सालि।
सोंनाय-3. फरायसालि गायसननायनि मोनथाम सुबुं सम्पदा (Human Resourch) मा मा ?
फिन्नाय : फरायसालि गायसननायनि मोनथाम सुबुं फुंखाया जादों-
(i) फरायसा (Student)
(ii) फोरोंगिरि (Teachers)
(iii) खामानि मावग्रा (Employees)
सोंनाय-4. फरायसालि गायसननो नांगौ जानाय हा आरो जायगानि मोनबा नायनो गोनां एबा गोनांथिफोरखौ लिर।
फिन्नाय : फरायसालि गायसननो नांगौ जानाय हा आरो जायगानि मोनबा गोनांथिफोरा जादों –
(i) जायगाया गुदि लामानि खाथिद्राइ आरो बांद्राइ गोजानबो जानो नाडा।
(ii) थांलाय फैलायनि थाखाय मोजां खाबुगोनां जानांगौ।
(iii) दै जमा जानो हायि बादि जायगाया गोजौ जानांगौ।
(iv) थाखो खथाखौ साननि सोरां नांनाय आरो बार हाबनो हानाय बादि बानाय नांगौ।
v) जायगानि हानि महरा आयत दब्लाइ महरनि जानांगौ।
सोंनाय – 5. फरायसालि गायसननो नांगौ जानाय मोनबा मेलेमारि गोनांथिखौ लिर। (फरायसालि न’ लुनायाव नोजोर होनो गोनां मोनबा बिथिंखौ लिर)
फिन्नाय : फरायसालि गंसेनि न’ लुनायाव नोजोर होनो गोनां मोनबा बिथिंफोरखौ गाहायाव होनाय जाबाय
(i) फरायसालि न ‘खौ थांखि लानानै मोजा लुनो एबा दानो नांगौ जेराव फरायसाफोरनि फरा-बिथिडारि गोनांथिखौ सुफुंनो हायो।
(ii) फरायसालि न नि महरा एबा दाथाइया I, L, T, U, E आरो H जानांगौ । E दाथाइया बयनिखुइबो मोजांसिन जायो।
(iii) फरायसालि फसंथाना फराफारिआनो लोब्बा-फराफारिनि (Co-cur- ricular) नांगौबादि खाबुखौ होनांगौ।
(iv) हानायसिम फरायसालिनि न ‘खौ मोजाडै लुनांगौ।
(v) बेयाव मोजां दै जगायनाय आरो देहा खान्थिनि राहा थानांगौ।
(vi) फरायसालियाव इसिडारि गेलेनायनि राहाफोर थानांगौ।
(vii) फरायसालियाव गेलेनो थाखै गेलेग्रा फोथार थानांगौ।
सोंनाय – 6. फरा ख’ थानि मोनबा हालसालआ मा मा ? (थाखो ख ‘था लुनायाव गोसो (नोजोर) होनो गोनां मोनबा बिथिं लिर।)
फिन्नाय : थाखो ख’था लुनायाव नोजोर होनो गोनां मोनबा बिथिंफोरखौ। गाहायाव होनाय जाबाय –
(i) थाखो ख’थानि महरा जेब्लाबो फरायसानि बिबांजों दाजानाय जानांगौ।
(ii) साबजाथाव एबा मोजां (Standard) थाखो ख’थानि महरा बर्ग दब्लाइ महरनि जानांगौ।
(iii) थाखो ख ‘थायाव सोरांनि रोदाया (सोराडा) आगसिथिंनिफ्राय फैनांगौ।
(iv) थाखो ख’थानि इनजुरनि गाबा (Colour) एरैबादि जानांगौ जाहाथे फरायसाफोरनि मेग’नाव गोहोम (उसुबिदा) खोख्लैया।
(v) बेयाव मोजाङै स्रां जानायनि थाखाय थोजासे खिरखि (नायब्लां) आरो भेनटिलेसन थानांगौ।
सोंनाय-7. बिगियान बिजिरसालिनि मोनबा गोनांथिया मा मा ?
(बिगियान नायसोमसालि (आनजादसालि) लुनायाव नोजोर होनो गोनां मोनबा बिथिं लिर। )
फिन्नाय : बिगियान नायसोमसालि लुनायाव नोजोर होनो गोनां मोनबा बिथिंफोरा जादों –
i) बेखौ फरायसालिनि सरासनस्रा थाखो ख’थानि इसे जानगाराव साबजाथाव जायगायाव लुनांगौ।
ii) बेयाव जेब्लाबो मोब्लिब दै आरो बार थांलाय फैलायनि राहा थानांगौ।
iii) बेनि साजायनाया Projector (प्रजेक्टर) नि हेफाजाबै सिनेमा आरो Slides दिन्थिफुंनो हानाय जानांगौ।
iv) बेसेन गोसा आरो गिथावना रासायनिक मुवाफोरखौ Alemirah नि सिडाव मोजा दोननांगौ।
v) नायसोमसालियाव (आनजादसालि) मुवाफोरनि साजायग्रा आरो जोथोन लाग्रा सासे लेडाइ नायसोमग्रा थानांगौ।
सोंनाय-8. फोरोंगिरिया सासे हेफाजाबगिरि एबा सुबिधागिरि बिनि मोनबा खामानिफोरखौ (मावथाइ) लिर।
फिन्नाय : फोरोंगिरिया सासे हेफाजाबगिरि एबा सुबिधागिरि बादियै बिनि मोनबा खामानि एबा मावथाइफोरा जादों-
i)थाखोखौ फोरोंनायनि सिगां फोरोंगिरिया गासैखौबो थि खालामनांगोन जेराव साफ्रोमबो फरायसाफोरा गोसो होनो हायो ।
ii) फोरोंगिरिया गोबां रोखोमनि फोरों-आगजु बाहायनांगौ।
iii) बियो सोंथिफोर सोनांगौ आरो फिननाय होनो थाखाय फरायसाफोरनो सम होनांगौ।
iv) फरायसाफोरखौ फिननाय होनायाव थुलुंगा होनांगौ।
v) बियो फोरोंनाय आरो सोलोंनायनि गोबां आदबफोरखौ बाहायनांगोन।
vi) बियो फ़रायसाफोरनि गोरोन्थिफोरखौ थाखो लानायनि सिगां साफा साफायै बुजायनांगोन।
सोंनाय-9. फोरोंगिरिया सासे थुलुंगागिरि महरै बिनि मोनबा खामानि मख’ ।
फिन्नाय : सासे थुलुंगागिरि महरै फोरोंगिरिनि मोनबा खामानिफोरा जादों –
i) बियो आयदानि गियानखौ मोजां आरो गुवारै होनो आखा-फाखा जानांगोन।
ii) बियो थाखोखौ गोजोनथाव आरो फिथाइ गोनां खालामनो थाखाय गोबां रोखोमनि फोरों-आगजु बाहायनांगौ।
iii) फरायसाफोरनि नुथायखौ गुवार खालामनो थाखै सम सम साबसिन फोरोंगिरिफोरखौ लाबोनांगौ।
iv) फोरोंगिरिफ्रा जेब्लाबो फोरोंनायनि गोदान आदबखौ बाहायनांगोन जाय थाखो ख’थायाव फोरोंनायनि बानायखौ गैया खालामो।
(v) फोरोंगिरिया फोरोंनायाव गोबां दिन्थि आरो मावदिन्थिफोरखौ बाहाय नांगौ।
सोंनाय – 10. सासे बोसोनगिरि (बाथायगिरि) फोरोंगिरिनि मोनबा खामानि (मावथाइ ) मख’ ।
फिन्नाय : सासे बोसोनगिरि महरै फोरोंगिरिनि मोनबा खामानिया जादों
i) बियो गथ ‘नि न ‘खरनि हालसालखौ मिथिनो हानाय जानांगौ ।
ii) बियो फरायसानि देहायारि लिरथुम ( रेकर्ड), आनजाद अनजिमा, एनेकदतेल लिरथुम (रेकर्ड) बायदिफोरखौ बिजिरनांगौ।
iii) बियो फरायसाफोरनि गावारि फारागथिखौ मिथिनायाव आखा-फाखा जानांगौ।
iv) बियो फरायसाफोरनि सिंगां आरो उननि गासैबो लिरथुम (रेकर्ड) खौ मिथिनांगोन।
v) बियो फरायसाफोरनि जेंनाखौ सुफुंनायाव जेब्लाबो थुलुंगा होनांगोन।
vi) बियो गावनि गियान आरो फरायसाफोरनि बुजिनो हानायनि सोमोन्दै गुबुन फोरोंगिरिनो फोरमाय नांगौ।
सोंनाय – 11. ” माहारिनि थांखिया थाखो ख ‘थायाव दाजायो” बेखौ सोर बुंदोंमोन ?
फिन्नाय : Dr. Daulat Singh Kothari ।
सोंनाय – 12. गंसे मोजां बिजाब बाखिनि मोनबा हालसालखौ फोरमाय।
फिन्नाय : गंसे मोजां बिजाब बाखिनि मोनबा हालसालफोरा जादों-
i) गंसे बिजाब बानियाव देरफुनाय गथ’ फोरोंगिरि आरो बैसो जानाय गासैनिबो थाखै बिजाब थानांगौ।
ii) बिजाब बाख्रियाव मोजां बिजाब दोनग्रा ख ‘था (Furniture), गोसो बोनाय सावगारिफोर बायदि थानांगौ।
iii) बेयाव सासे गोरों-गोरा बिजाब बाखि सामलायग्रा थानांगौ।
iv) बेयाव बिजाब लांनाय आरो जमा होनायनि थाखाय माखासे नेमखान्थि थानांगौ।
v) फरायसालिनि बिजाब बाख्रिखौ गोलाव बन्द’ आरो फालिथाइयारि बन्द ‘नि समावबो खुलायै दोननांगौ।
vi) फरायसालिनि बिजाब बाख्रिखौ मिथिसार होना हायोब्ला – बोसोराव खेबसे बिजाब बाखि सान फालि नांगौ।
सोंनाय-13. सासे फोरोंगिरिनि मोनबा गावारि गुनखौ फोरमाय।
फिन्नाय : सासे फोरोंगिरिनि मोनबा गावारि गुना जादों-
i) बियो फरायसाफोरजों सासे लोगो, सानथौगिरि आरो बोसोनगिरि बादि जानांगौ।
ii) बियो फोरोंनाय खामानिखौ अननो आरो मान होनो हानांगोन।
iii) बियो गथ ‘फोरखौ गोरलैयैनो (जोनोमारि) अननो हानांगोन।
iv) बिहा रोखा आरो गोबार राव थानांगोन।
v) बियो समजों सीलिग्रा जानांगोन।
vi) बियो फेस्ला खोथा बुंनो हानांगोन।
vii) बियो देहायारि आरो मेलेमारि महरै राफोद (गोखों) जानांगोन।
viii) बियो गुरै आरो मोजां आखुनि जानांगोन।
सोंनाय – 14. फोरोंगिरिनि मोनबा जिउ राहायारि गुनखौ फोरमाय।
फिन्नाय : फोरोंगिरिनि मोनबा जिउ राहायारि गुनफोरा जादों-
i) आयदानि सायाव रोंगौथि गोनां।
ii) आदबनि सायाव हमदांनाय एबा मोनदांनाय।
iii) बिथांखि आरो थाख थियारि।
iv) साफ्रोमबो गथ’साथि ( Individuality ) फोरखौ मान होनांगौ।
v) गथ’ गोसोबिगियाननि गियान थानांगोन।
vi) सौंथि सोंनायनि गुन थानांगोन।
vii) लोब्बा फराफारियाव गोसो गोनां जानांगौ।
सोनाय-15. आथिखालनि बुहुमाव फोरोंगिरि सासेनि सोलोंथाइ होनायनि मोनबा जुजिनायखौ (Challenges ) फोरमाय।
फिन्नाय : आथिखालनि बुहुमाव फोरोंगिरि सासेनि सोलोंथाइ होनायनि मोनबा जुजिनांनाफोरा जादों –
i) बियो गोदान रोखा गियानजों आबुं जानांगौ जेरै- गावारि बिथोन, फारिलाइ फोरोंनाय, फिसा फोरोंनाय बायदि।
ii) फोरोंगिरिया फरायसाफोरखौ समाजनि मोनफ्रोमबो खामानियाव दैदेनलांनांगौ आरो जेरावबो समानै नोजोर होनांगौ।
iii) फोरोंगिरिया सुबुंखान्थि, धोरोम उदांस्त्रि आरो समाजारि आखुथाइखौ जिउआव आजावना लानांगोन।
iv) फोरोंगिरिया गावनि फोरोंनाय आयदानि सायाव गोदान मुगानि गुवार गियान थानांगौ।
v) फोरोंगिरिहा माखासे रोखा गियाननि थोजासे गियान थानांगौ जेरै- मावनायनि रोंगौथि, SUPW, समाजआरि मुलाम्फा गोनां दिहुनाथाइयारि खामानि बायदि।
सोंनाय – 16. फाराफारिनि मोनबा गुबुन गुबुन रोखोमफोरखौ फोरमाय।
फिन्नाय : फराफारिनि मोनबा गुबुन गुबुन रोखोमफोरा जादों-
i) गोजामारि एबा आयदा मिरुवारि फराफारि।
ii) मावमिन फराफारि।
iii) फारागथि नङै फराफारि।
iv) थि फराफारि एबा जिउ मिरु फराफारि।
(v) गुदि (गोनां) सोलोंथाइ फराफारि।
vi) हारोंथि (रोंगौथि/मोनदांथि) फराफारि।
सोनाय – 17. आथिखालनि फराफारिनि मोनबा लोरबांथि गाज्रि (defects )खौ फोरमाय।
फिन्नाय : आथिखालनि फराफारिनि मोनबा लोरबांथि (गाज्रि) फोखौ गाहायाव होनाय जाबाय-
i) गुसेब रोखागियान।
ii) आयदाया बांद्राय गुवार।
iii) खामानिनि थाखै जायगा गैया।
iv) आनजादजों साग्लोबजानाय।
v) जिउजों सोमोन्दो गैया।
vi) गोरा एबा गोब्राब।
सोंनाय – 18 : फराफारि बानायनायाव नाजावनो गोनां
एबा गोनांथि जानाय मोनबा खान्थिखौ फोरमाय।
फिन्नाय : फराफारि बानायनायाव गोनांथि जानाय मोनबा खान्थिफोरा जादों-
(i) गथ’ मिरुआरि खान्थिफोर एबा नेमफोर ।
(ii) बाहागो एबा सोमोन्दो थाज्लायनायनि खान्थि ।
(iii) समाज मिरुआरि खान्थि ।
(iv) गोरलै एबा आरजाथाव (सोलायजाथाव) खान्थि ।
(v) सोरजिलु खान्थि।
सोंनाय-19. लेङाइ (लोबबा) फराफारि खामानिनि मोनबा खाबु एबा मुलाम्फाखौ (Advantages ) फोरमाय।
फिन्नाय : लेङाइ (लोबबा) फराफारि खामानिनि मोनबा खाबु एबा मुलाम्फाफोरखौ गाहायाव होनाय जाबाय-
(i) गथ’फोरनि गोसोयारि आरो सोलेरारि गोगो देहा जौगाहोनायाव हेफाजाब खालामो ।
(ii) बेफोर खामानिफोरा गथ’फोरनि जोनोमजों फैफानाय गियान, गोहो आरो नुथायफोरखौ आबुङे जौगाहोनायाव हेफाजाब खालामो।
(iii) सासे गथ’ आ बेफोरनि गेजेरजों गावनि आबेगारि हमथानोहानाय गोहोखौ गोखों खालामो ।
(iv) बियो गथ’फोरनि मेलेमारि सांग्रांथि, गियाननि सांग्रांथि, सोंलु- फिननाय बायदि गुन जौगानायाव हेफाजाब खालामो ।
(v) बियो गथ’फोरनि सुबुंखान्थियारि गुनफोरखौ जौगानायाव हेफाजाब खालामो जेरै- लोगोथि, दैदेननाय, हेफाजाब होज्लायनाय बायदि।
सोंनाय-20. गाहायनि होनायखौ सुंद ‘यै फोरमाय –
a) गोजाम आरो आयदा मिरु फराफारि।
b) खामानि फराफारि।
c) रोंगौथि फराफारि।
d) आलादानङै फराफारि (फारागथि नङै)।
(e) गुदि (गाहाय ) सोलोंथाइ फराफारि।
(f) जिउ मिरु फराफारि।
फिननाय :
a) गोजाम आरो आयदा मिरु फराफारि : गोजामारि फराफारिनि
ओंथिया आयदा मिरुवारि फराफारि । बेयाव गथ’निख्रुइ आयदानि सायाव बांसिन गोनांथि होयो। बेयो गथ ‘नि गियान जौगानायावल’ बांद्राय गोसो होयो आरो गथ’नि समाजारि आरो सुबुंसाय जौगानायखौ नागारो।
b) खामानि ( मावमिन) फराफारि : जाय फराफारिया सोलोंथाइनि
मावमिननि नेमफोरखौ (खान्थि) दिन्थियो बेखौनो मावमिन फराफारि बुंनाय जायो । बे फराफारियाव, माखासे मावमिननि हेफाजाबजों आयदाखौ फोरोंनाय जायो। कमेनियास (Comenius) आ बुंदों- “माबाफोर सोलोडोब्ला बेखौ मावनायजों सोलोंनांगौ।” बे फराफारिया सासे गथ ‘नि दाधायारि आरो सोरजिल गोसोखौ जौगाहोयो आरो बिनि फारफोमथिंनि जौगानाय एबा बारायनायखौ दैदेनलाङो।
(c) रोंगौथि फराफारि ( The Experience Curriculum ) : रोंगौथि फराफारिया मोनसे फराफारि जाय साबसिन आरो गोबां रोंगौथि गियान, आखा फाखा, आखु आरो बाखनायनाय बायदिखौ ज ‘गायो । बे फराफारिनि गोनां सिना जाबाय फोरोंनायखौ मोननै खान्थिजों फोरोंनाय जायो । बेखायनो बेयावहाय फोरोंगिरि आरो फरायसानि गेजेराव मोनसे दिदोम एबा अरायथा सोमोन्दो लाखिधारनो नांगौ जायो आरो बिसोर जेब्लाबो गावसोरनि सोलोंथाइयारि रोंगौथिखौ रानज्लाय नांगोन।
(d) आलादानङै फराफारि (The undifferentiated curricu- lum ) : फारागथि नङै फराफारिनि ओंथिया जाबाय – जाय फराफारिया गुबुन गुबुन आयदानि सायाव जर ‘खायै फरायसंनायनि थांखि गया। सासे गथ’नि गासै आरो फारफ्रोमबो सुबुंथि जौगानाया जायो जेब्ला सोफादेरनाय रोंगौथि आरो बे रोंगौथिया आयदानि गोदानथिखौ लाबोयो।
(e) गुदि (गाहाय ) सोलोंथाइ फराफारि (Basic Education Curriculum): बे सोलोंथाइ फराफारिया गान्धीजिनि सोलोंथाइनि सानस्रिनि सायाव सोनारो। फोनांजाब खान्थिफोरानो बे फराफारिनि गुदि । बे फराफारिखौ दाग्राया फोथायो गियानखौ होनो हायो, थांखिगोनां खामानिजों (मावमिन), मावथारनाय रोंगौथिजों आरो गावनि नोजोर होनायजों, बेफोरनो थार गियान।
(f) जिउ मिरु फराफारि ( Balance Curriculum or Life Cen-tre Curriculum ) : फराफारियाव फराफारि दानाय गासै गोनां खान्थिफोरखौ नोजोर होनो आरो गुबुन गुबुन थाखोनि फरायसाफोरनि थाखाय थि मावफारि आरो फरा आयदा सायख’ना होनाय बायदिखौनो थि फराफारि बुंनाय जायो । बेबादि फराफारिया सुबुं मावमिनि (हाबाफारि) गासैबो बिथिंखौनो सोफायो आरो जौगाहोयो आरो सुबुं आरो समाजनि गोनांथिखौ सुफुङो । बेयो गोदोनि हारिमुवारि उनमोनथाइखौ गोसारहोयो आरो आथिखालखौ बेखेवनाहोयो आरो इउननि बिथांखि लानायाव हेफाजाब खालामो । बियो सासे ग ‘थ ‘खौ बेलेबेजे आरो गोखै सोलायनाय गोदान मुलुगजों गावखौनो खाब जानो एबा गोरोबनो हानाय खालामनानै होयो।
सोंनाय – 21. माबे लेटिन सोदोबनिफ्राय फराफारि सोदोबा फैनाय?
फिन्नाय : फराफारि सोदोबा लेटिन सोदोब ‘currere’ निफ्राय फैनाय जायनि ओंथिया ‘to run’।
सोंनाय-22. Currere सोदोबनि ओंथिया मा ?
फिन्नाय : Currere सोदोबनि ओंथिया ‘to run’ ।
सोंनाय-23. लेडाइ (लोबबा) फराफारि खामानिनि (मावमिन ) मोनबा थांखिखौ (नोजोर / Objectives ) फोरमाय ।
फिन्नाय : लोबबा (लेडाइ) फराफारि खामानिनि (मावमिन / Activity) मोनबा नोजोर (Objectives) फोरा जादों
i) फरायसाफोरनि जिरायनां समखौ मोजा बाहायनाय।
ii) उन जोलैनो नोगोरारिनि फोरोंथाइ होनाय।
iii) फरायसाफोरनि बिबानखौ फोरोंनाय।
iv) फरायसालि जिउनि अलसियाथिखौ गैया खालामनाय आरो फरायसालि जिउखौ रंजाथाव खालामनाय।
v)फरायसाफोरनि सुबुंखान्थियारि गुनखौ जौगाहोनाय।
vi) फरायसाफोरनि समाजारि जिउ दानायनि थाखाय थियारि खालामनाय।
सोंनाय – 24. मोनबा देहायारि लेङाइ (लोबबा / Cocurriculur) फराफारिखौ फोरमाय।
फिन्नाय : मोनबा देहायारि लेडाइ (लोबबा) फराफारिया जादों-
i) Athletics (गेलेमु)
ii) नाव जावनाय।
iii) सानस्रिनाय।
iv) खारनाय।
v) बायजोआरि गेलेनाय बायदि बायदि।
सोंनाय-25. मोनबा फरायनाय लेङाइ एबा लोबबा फराफारि खामानि एबा मावनिखौ फोरमाय।
फिन्नाय : मोनबा फरायनाय लोबबा फराफारि खामानिफोरा जादों-
i) खन्थाइ आवरायनाय ।
ii) रनसाइ लिनाय ।
iii) बाथ्रा दानथेनाय ।
iv) हरखाब बिबुंथि
v) सावगारि एरनाय (आखिनाय) ।
सोंनाय – 26. मोनबा समाजारि लेङाइ एबा लोबबा फराफारि खामानिखौ फोरमाय।
फिन्नाय : मोनबा समाजारि लेङाइ फराफारि मावमिनफोरखौ गाहायाव होनाय जाबाय
i) NCC
ii) Red Cross
iii) School cleanliness (फरायसालि साखोन-सिखोनथि)
(iv) Scout and Guide (v) Eco-Club.
सोंनाय – 27. मोनबा आबेगारि लेङाइ फराफारि खामानिखौ फोरमाय ।
फिन्नाय : मोनबा आबेगारि लेङाइ फराफारि खामानिया जादों
(i) मेथाइ खन्नाय।
(ii) मोसानाय।
(iii) दामनाय देनाय।
(iv) भावथिना।
(v) आखाइनि खामानि।
सोंनाय – 28. नुथाइ बेंगुरा गथ ‘फोरा सोर ?
फिन्नाय : माखासे गथ’फोरा आबुङै खाना आरो मेगननि नुथाइ गोहोआ खम थायो बेबादि गथ’आनो नुथाइ बेंगुरा।
सोंनाय – 29. खोनायै ( बेंगा) गथ ‘फोरा सोर ?
फिन्नाय : जाय गथ’ फोरा आबुङै खोनाया आरो खम खोनायो बिसोरनो खोनायै (Aurally handicapped) गथ ‘फोर।
सोंनाय – 30. बुंनो हायै ( बुंनायाव हेथागोनां) गथ फोरा सोर ?
फिन्नाय : जाय गथ’आ बुंनो हाया, बुंनायाव नांथायो आरो बुंनायाव गोबाव सम लायो बिसोरनो बुंनो हायै एबा बुंनायाव बेंगुरा गथ ‘फोर।
सोंनाय – 31. सोलेरारि लोरबा एबा बेंगुरा गथ ‘फोरा सोर?
फिन्नाय : जाय गथ ‘फोरा सोलेरारिबादियै बेरामि आरो सोलेरारि आद्रा थानाय आरो सरासनस्रा जिउ खांनायाव लोरबां जायो बिसोरनो सोलेरारि बेंगुरा (handicapped) गथ ‘फोर।
सोंनाय – 32. फरायसालि गंसेखौ मोजाङै सालायनो थाखाय गोनांथि जानाय मोनबा रोखोमनि मावग्राफोरखौ ( मावफारिया) फोरमाय।
फिन्नाय : मोनबा रोखोमनि मावग्राफोर एबा मावफारियाफोर-
(i) गोरायुं एबा गाहाय फोरोंगिरि ।
(ii) मावख’ मावफारिया ।
(iii) लेडाइ बिजाब बाखि जोथोनगिरि ।
(iv) लोगो खामानि मावग्रा हानजा ।
(v) ओंखाम संग्रा।
सोंनाय – 33. Genious गथ ‘फोरनि IQ बिबाडा बेसेबां ?
फिन्नाय : Above-140 (140 नि गोजौ) सिम।
सोनाय – 34. साबसिन (Very Superior ) गथ ‘फोरनि IQ बिबाङा बेसेबां ?
फिन्नाय : 120 निफ्राय 140 सिम ।
सोंनाय – 35. मोजांसिन (Superior) गथ ‘फोरनि IQ बिबाङा बेसेबां ?
फिन्नाय : 110 निफ्राय 110 सिम।
सोंनाय-36. सरासनस्त्रा (Normal ) गथ ‘फोरनि IQ बिबाडा बेसेबां ?
फिन्नाय : 90 निफ्राय 110 सिम।
सोंनाय-37. गाहायाव होनायफोरनि मोनबा खामानिफोरखौ (Function ) लिर :
a) UGC
b) NCERT
c) SCERT
d) DIET
फिन्नाय : a) UGC नि खामानि –
i) बुहुम फरायसालिनि (University) रांखान्थि नांगौ जानायफोरखौ नायबिजिरनाय।
ii) बुहुम फरायसालिफोरखौ मोजाङै सालायनो थाखै मिरु आयेन
बानायनाय।
iii) राइजो आरो मिरु सरकारखौ बुहुम फरायसालियाव रांखान्थियारि हेफाजाब होनो थुलुंगा होनाय।
(iv) बुहुमफरायसालियाव रांखान्थि बेलायाव लोरबां जाबोला रादाब होनो खावलायनाय ।
(v) गोजौ सोलोंथाइखौ जौगाहोनो नांगौ समाव खामानि मावनाय।
b) NCERT नि खामानि-
i) बेयो फराफारि, बोसोनथाम मुवाफोर, फोरोंनायनि आदब बायदि फोरखौ जौगा होयो।
ii) बेयो फोरोंगिरिफोरनो सिगां मावथाइ आरो मावबाय थानाय सम खोन्दोआव फ़ोरोंथाइ होयो।
iii) सोलोंथाइयारि बिजिरनायखौ गायसनो आरो जौगाहोयो।
iv) सोलोंथाइयारि खान्थि आरो बिजिरथाइ दिहुननाय खामानिखौबो जौगाहोयो।
v) थाखो जि आव थानाय मोजां फरायसाफोरनो गोजौ सोलोंथाइ लानो थाखाय रां अनसुंथाइ होयो।
c) SCERT नि खामानि-
i) 10 + 2 फरायसालि सोलोंथाइनि थांखि बिथांखि दानो सरकारखौ बिथोन होनाय।
ii) फरायसालिनि सोलोंथाइ बिजिरथाइ बेलायाव गोखों बाहागो
लानाय।
iii) फरायसालिनि सायाव बिजिरथाइ खालामनो खोमथाइ बिगोमाखौ थांखि लानो होनाय।
iv) राइजोनि फराफारिनि खामानिफोरखौ सिरिबां, रंजाथाव, खौसेथि आरो थाथि खालामनो सरकारखौ सालायनो होनाय।
v) गोनांथि जानाय समाव गेजेर आरो गोजौ सोलोंथाइ बिफानारि खामानियाव हेफाजाब होनाय।
(d) DIET नि खामानिफोरा जादों –
i) फोरोंथाइ होनाय।
(ii) फुंखा हेफाजाब एबा मदद होनाय।
(iii) खामानि बिजिरथाइ।
सोंनाय – 38. सोलोंथाइयाव Technology (आरोंदायारि) नि मोनथाम बाहायथिखौ फोरमाय।
फिन्नाय : सोलोंथाइयाव आरोंदायारिनि मोनथाम बाहायथि –
(i) कम्पुटार (Computer)
(ii) इन्टरनेट (Internet)
(iii) इ-मेल (E-mail)
सोंनाय-39. सोलोंथाइयाव आरोंदायारि (Technology) नि मोनथाम गोनांथिखौ (Advantages ) लिर।
फिन्नाय : सोलोंथाइयाव आरोंदायारिनि मोनथाम गोनांथि (Advantages) फोरा जादो –
(i) सुबुंनि सोलोंथाइखौ साबसिन आरो गुन गोनां खालामनाय ।
(ii) बेयो इसिङारि आब्रुथिखौ लाखिनाय आरो गोदान आबहावाजों गोरोब होनाय ।
(iii) अनजिमायारि फेहेरनाय आरो गुनारि साबखांनायाव सोलोंथायारि आरोंदामिनजोंसो जायो।
सोंनाय – 40. Computer सोदोबनि ओंथिआ मा ?
फिन्नाय : Computer सोदोबनि ओंथिया ‘साननायजों थि खालामनाय।
सोंनाय-41. कम्पिउटारखौ सोर दिहुनामोन ?
फिन्नाय : Charles Babbage ।
सोंनाय – 42. Laptop Computer आ मा ?
फिन्नाय : Laptop Computer आ जादों मोनसे Computer जायखौ जों बेगआव एबा जलंगायाव सोना जेराव मेराव लाना खामानि मावनो हायो ।
सोंनाय – 43. Palmtop Computer आ मा ?
फिन्नाय : Laptop Computer फोर बादिनो Palmtop Computer आबो गिदिर सिफियावनो सोना लाना बेरायनो हायो आरो जेराव मेराव बाहायहैनो हायो।
सोंनाय – 44. Computer नि मोनथाम गुदि बाहागोफोरा मा मा?
फिन्नाय : Computer नि मोनथाम गुदि बाहागोफोरा जादों-
(i) सिङाव सोसनग्रा आयजें (Input equipment)।
(ii) बाइजोयाव दिहुनग्रा आयजें (Output equipment)।
(iii) जमा खालामग्रा एबा दोनथुमग्रा ( A memory store)।
सोंनाय – 45. Computer नि मोनथाम बाहायथिखौ लिर।
फिन्नाय : कम्पिउटारनि मोनथाम बाहायथिखौ गाहायाव होनाय जाबाय-
i) फालांगि आरो कल-कारखानाफोराव रांखान्थि आरो नेमखान्थि साननाय दाजाबनायाव कम्पिउटारखौ बाहायनाय जायो।
ii) सोलायनाय लामायाव कम्पिउटार सुबुंखौ सोमोन्दो लाखिना एबा रायज्लायनायाव हेफाजाब खालामो।
iii) कम्पिउटारखौ देहा फाहामसालियाव बिगियानारि बिजिरनो आरो कारखानायाव बाहायनो हायो।
सोंनाय – 46. कम्पिउटारनि मोनथाम आखुथाइ लिर।
फिन्नाय : कम्पिउटारनि मोनथाम आखुथाइफोरा जादों-
i) Computer आ जोबोर गोखै ।
ii) Computer आ थार आरो थि।
ii) Computer आ गासैबो समावनो एखे आखुवा खामानि मावो।
सोंनाय – 47. Computer नि मोनबा सोलोंथाइयारि मुलाम्फा (Advantage) फोरमाय।
फिन्नाय : Computer नि मोनबा सोलोंथाइयारि मुलाम्फाया जाबाय-
i)बेयो फरायसाफोरनि दावगानाय एबा आवगायनाखौ नायबिजिरनायाव हेफाजाब खालामो।
ii) बेयो सुबुंनो ऑथिनि बोसोन होयो।
iii) बेयो दबथायनाय फोरोंनायाव मोजाङै बिजिरनो होयो आरो फोरोंनायाव गोबां खान्थि होयो।
iv) बेयो फरायसाफोरनि मावखान्थिनि रेकर्डखौ बुथुमो।
v) बेयो फोरोंगिरिफोरनि फोरोंनायाव मोनसे बोसोनथियारि बेसाद महरै हेफाजाब होयो।
सोंनाय-48. सोलोंथाइयाव Computer नि बाहायनायनि मोनबा ज ‘खा एबा सिमना (Limitation ) खौ फोरमाय।
फिन्नाय : सोलोंथाइयाव Computer बाहायनायनि मोनबा जखा एबा सिमनाफोरखौ गाहायाव होनाय जाबाय-
i) कम्पिउटारा गोबां बेसेनगोसा ।
ii) Software बाहायनायाव माखासे गोरोन्थि थानो हागौ।
iii) गोरों एबा फोरोंथाइ मोननाय फोरोंगिरि नांगौ जायो।
iv) बेनि नुथाइ जायगा (Screen) आ फिसा एबा गुसेब बेखायनो बेखौ गासैबो फरायसाया नुवाबो जानो हागौ।
v) जोंनि फरायसालिफोराव थोजासे आइजें – आयला, मोजां थाखो ख’था, आरो फोरोंगिरिनि आंखाल।
सोंनाय – 49. Internet बाहायनायनि मोनबा खाबु एबा मुलाम्फा (Advantages ) खौ लिर।
फिन्नाय : Internet बाहायनायनि मोनबा मुलाम्फाफोरा जादों-



Thaks sir
Dear sir unit 3 Bodomedium pinai hor
𝚂𝚊𝚗𝚒kha basumatary5@ail.com http:)//Borobazar